تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ٢١ — صفحة 133

مساهمون:

ص١٣٣

پس چون خداوند آدم را به اين حالت تكريم و احترام كرد به فرشتگان گفت : فَقَعُوا لَهُ ساجِدِينَ ( پس به روى افتيد براى او سجده كنندگان ) . و چون خداوند به وعدهء خود دربارهء خلقت آدم عمل كرد . فَسَجَدَ الْمَلائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ ( پس فرشتگان سجده كردند همگى ) و در مقابل آدم كرنش كردند . إِلَّا إِبْلِيسَ اسْتَكْبَرَ وَ كانَ مِنَ الْكافِرِينَ ( مگر ابليس كه كبر ورزيد و بود از كافران ) كه تفسير اين آيه در سورهء بقره گفته شده است . قالَ يا إِبْلِيسُ ما مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِيَدَيَّ ( گفت اى ابليس چه مانع شد تو را كه سجده نكنى بر آنچه خلق كردم به دو دستم ) در اينجا پرسش به صورت نكوهش بوده و براى اين مىباشد كه فرشتگان بدانند كه ابليس هيچ عذر و بهانه‌اى براى سجده كردن نداشت . و معنى اين جمله ( آفريدم آن را به دو دستم ) اين است كه خلق آن را خودم به عهده گرفتم بدون واسطه‌اى كه در كار باشد ، و اين سخن « جبائى » است ، و « مجاهد » گويد : به كار بردن لفظ ( دو دستم ) براى نسبت خلقت آدم به خود خداوند مىباشد ، مانند اين آيه ( أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا خَلَقْنا لَهُمْ مِمَّا عَمِلَتْ أَيْدِينا أَنْعاماً ) ، « آيا نديدند كه آفريديم براى ايشان از آن چه دستهامان انجام داده بود چهار پايانى - يس 70 » « ابى مسلم » گويد : در اين آيه منظور از دو دست ، توانايى و قدرت مى - باشد . أَسْتَكْبَرْتَ أَمْ كُنْتَ مِنَ الْعالِينَ ( آيا تكبر كردى يا بودى از برتران ) يعنى آيا خود را بالاتر از قدر و اندازهء خود بردى و بالاتر از آن قرار دادى كه امر مرا فرمان برى يا اين كه بودى از آنان كه قدرشان بالاتر از اين است كه سجده كنند پس خود را برتر دانستى ؟ !