رنجور گردانده ، كه چون نگاه كنندهاى ايشان را بنگرد گمان كند كه مريضند با اينكه هيچ نوع مريضى در وجودشان نيست ، و گويند كه ديوانه شدهاند ، با اين كه امر عظيمى ايشان را مبهوت نموده است .
چون عظمت خداوند و قدرت حاكميّت و سلطه او را به ياد آورند ، با آنچه كه ياد مرگ و سختىهاى قيامت ايشان را مبهوت گردانده ، دلهايشان را روشنايى بخشد و خوابهايشان را سبك گرداند ، عقلشان مات و مبهوت گردد ، پوست بدنشان به لرزه افتد . و چون از آن بدَر آيند ، به سوى خدا براى اعمال پاكيزه مبادرت جويند كه خدا اعمال قليل را نمىپسندد و پاداش زياد از او نمىطلبند ، ايشان هميشه خود را متهم و مديون مىدانند و نسبت به اعمالشان دلباختهاند ، اگر يكى از ايشان تزكيه شود بترسد از آنچه كه پيرامونشان گفته شود ؛ و گويد : من به درون خويش آشناترم و خداى من از من به من آشناتر است ، خداوندا ! مرا بر آنچه كه در بارهام مىگويند مؤاخذه مگردان و مرا بهتر از آنچه در بارهام گمان دارند قرار دِه و آنچه را كه از من نمىدانند بيامرز ، زيرا كه تو بر غيب دانايى و پوشاننده عيوبى .
پس بعضى از نشانههاى ايشان آن است كه برايش نيرويى در ديندارى ، تدبير در برخورد با ملايمت ، اعتماد در يقين ، حريص بر علم ، آگاهى در فقه و مسايل ، دانش در برد بارى ، دلسوزى در تامين هزينه ، تجارت و كار با رفق و مدارا ، صرفه جويى در رسيدن به بىنيازى ، خاشع در عبادت ، نكويى در تنگدستى ، صبر در سختىها ، مهربانى با كينه توزان ، انفاق بجا و به حق ، رفاقت و مدارا در كار و كسب ، جستوجو از راه حلال ، شادى در هدايت ، دورى از طمع ، نيكويى در مسير استقامت ، پناهندگى هنگام آرزوهاى نفسانى ، در او مىبينى .
تعريف نادانان مغرورش نسازد ، شمارش اعمال و كردارش او را رها و يَله نگذارد ، در كردار خويش با حوصله باشد ، اعمال و كردار پسنديده را انجام دهد .
او در حالتى روز را به پايان رساند كه ترسناك و همّتش شكرگزارى باشد ، شب را با دعا و تسبيح به صبح آورد ، شب را با ترس بيتوته كند و آن را با دلهره شادى و
التمحيص ( تكامل و طهارت روح ) ( فارسى ) — صفحة 167
مساهمون: محمد بن همام الإسكافي
ص١٦٧