و در راه خدا مىكوشند . شما اينك در كنار يكديگر زندگى مىكنيد و پويايى و نشاط را از يكديگر مىآموزيد . اگر شرايط شما ، رو به بدى گراييد ، بنابراين شما معنويت را از آنكه از شما بالاتر است ، استمداد مىكنيد . ولى هنگاميكه - به خواست خدا - شما رهبران اين امّت گشتيد ، آن گاه احساس وحشت مىنماييد دراين حالت بايد تصميم مناسبى را اتّخاذ كنيد . تصميمى كه خويشتن را مسئول آن در برابر خداوند متعال و مردم مىبينيد . به همين خاطر احساس ترس و وحشت مىكنيد و نمىدانيد چگونه بايد عمل كنيد . در عين حال نمىتوانيد از گرفتن تصميم فرار نماييد و همچنين نمىتوانيد در گرفتن آن تصميم شتاب كنيد .
همچون اين شرايط به مرجع بزرگ شيعيان ، ميرزا محمّدحسن شيرازى ، گذشه است . اين انسان هنگاميكه متوجّه شد انگليسيها زمام امور ايران را به دست گرفتهاند و شاه ايران نيز با آنها پيمان بسته است و مردم به خاموشى پناه بردهاند ؛ همچنين برخى از علما با دولت همكارى كردهاند ، احساس مسئوليّت بزرگى نمود . به همين خاطر احساس ترس و وحشت مىكرد . نمىدانست آيا تصميمى بگيرد يا خير . هنگاميكه فشار مردمى - مبنى بر اينكه ميرزا بايد كارى انجام دهد - بالا گرفت ، منتظر روز جمعه شد . سپس در شامگاه اين روز به سرداب منسوب به امام زمان ( عج ) ( در شهر سامرا ) رفت و امر نمود تا مردم از پيرامونش پراكنده شوند . براى مدّتى تنها در سرداب ماند .
سپس آن فتوايى معروف و مشهور خود را صادر كرد . فتواى كه در آن فرمود : « امروز استعمال تنباكو به عنوان اعلان جنگ عليه امام
امام زمان (عج) آرزوى بشريت (فارسى) — صفحة 168
مساهمون: شوشترى زاده
ص١٦٨