لازم آيد نفهمد و درك نكند مگر بعد از زحمت زياد و گذشتن زمانى بسيار ، و اغلب حالات ، و اكثر اوقات او در ظلمت و حيرت و ترديد بسر رود ، و مثل شتر نابينا حركات او غير طبيعى و نامنظم خواهد بود ، و در تناقض و تعارض احتمالات و شبهات حيران و سرگردان بماند ، تا اينكه پس از مدتى زحمت و مشقت به اعتقاد ضعيف ، يا گمان و حدس ، طرفى را ترجيح دهد ، و هر گاه باشكال و شبههء مهمى بر خورد نمايد مجددا به حالت اول برگشته و حال تحير و ترديد براى او حاصل گردد ، و بكوشش و جديت بازگشت نموده و در مقام كشف مطلب برآيد ، پس هميشه در حال تحير و ترديد است ، تا مرگ او را دريابد ، و در حال مرگ هم احتمال بطلان ادلهء كه در دست داشته است ميدهد .
در حالتى كه قبل از اشتغال به اين علم ، براى همان معرفت اجمالى بمؤثر و موجد حقيقى ، داراى اعتقادى كامل و ايمانى راسخ بوده است كه از احتمال عروض شبهات و طعن و قدح در آن امان بوده است .
فصل بيست و هفتم
و اى فرزندم ، مؤيد ادلهء عقليهء كه ذكر شد ، رواياتى است كه از اسلاف طاهرينت ائمه اطهار عليهم السلام نقل شده است ، كه از آن جمله است آنچه من از كتاب ابى محمد عبد الله بن حماد انصارى كه از اصحاب مولانا الكاظم عليه السلام است روايت نمايم ، و آنچه در اينجا نقل نمايم از اصل و كتابى است كه تاريخ كتابت آن سال سيصد و هفتاد و شش است ، كه بر شيخ صدوق هارون بن موسى تلعكبرى تغمده اللَّه برضوانه قرائت شده است كه جد تو ابو جعفر طوسى در حق او فرموده است كه : در زمان خود بىنظير بوده است ، و استاد شيخ مفيد محمد بن محمد بن نعمان ضاعف اللَّه لهما تحف - الرضوان است ، و آنچه را روايت نموده است من طرق عديده روايت نمايم ، كه از آن جمله است اصل كتاب عبد الله بن حماد معظم له .
و آن روايت اينست : عبد الله سنان گويد : روزى قصد شرفيابى حضور مبارك