جل و علا است .
پس گويم : بشهادت عقل سليم و فهم صحيح همه مردم در اصل خالق صانع عالم اتفاق دارند ، و اختلاف آنان بر حسب اختلاف طريقه و مذهب آنان در حقيقت ذات ، و صفات خداوند جل و علا است .
و ميگويم كه : خداوند بالوجدان در من قوهء تشخيص قرار داده است ، كه تمام خردمندان عالم درك آن نمايند ، زيرا كه در من جواهر و اعراض و عقل و نفس و روح قرار داده است ، كه اگر بلسان حال از جواهرى كه در من است سؤال نمائى ، كه آيا براى او بهره و نصيبى در خلقت اشياء هست ، خواهى ديد كه بعجز و احتياج خود اقرار و اعتراف دارند ، و خواهند گفت : اگر ما را اين اندازه قدرت و توانائى بود از حوادث و تغيرات و تقلبات وارد بر خود جلوگيرى نموده ، و مورد اين همه حوادث ناگوار و بلاهاى گوناگون واقع نميشديم ، پس آنها اقرار و اعتراف دارند كه هرگز چنين امورى را به خود نسبت نداده ، و چنين افتراء و كذبى بر آنها روا نيست ، و نيز اقرار دارند كه بكيفيت تركيباتى كه در خود آنها است جاهلاند ، و به شماره و اندازه مضراتى كه در آنها است علم ندارند .
و اگر بلسان حال اين پرسش را از اعراض بنمائى ، خواهند گفت : ما از جوهر ضعيفتر و ناتوانتريم ، زيرا كه فرع آن و محتاج بآنيم .
و اگر بلسان حال از عقل و روح و نفس سؤال نمائى ، خواهند گفت تو خود ميدانى كه ضعف و ناتوانى بر ما غالب است ، در بعضى بفراموشى ، و بعضى بموت ، و بعضى بذلت و سستى ، و تمام ما در تحت فرمان و تدبير ديگرى هستيم كه بهر گونه بخواهد - از نقص به تمام و از تمام به نقص - ميگرداند ، و هرطور مشيت او تعلق گيرد با تحولات زمان ما را تحويل ميدهد .
پس هر گاه اين امور را دانستى و براى تو محقق شد كه جواهر و اعراض و عقول و ارواح و نفوس ، و ساير موجودات ، و اشكال و صور همه در اين جهت يكسانند ، براى تو
برنامه سعادت ( كشف المحجة لثمرة المهجة ) ( فارسى ) — صفحة 22
مساهمون: السيد ابن طاووس
ص٢٢