از قيمت بنده است ضامن نيست و اگر كمتر است آن زيادتى قيمت را پس بگيرد مكاتب مشروط يا مطلق كه هيچ نداده مانند بنده خالص است و اگر چيزى ادا كرده است و مقدارى از او آزاد شده آنگاه آزادى را بكشد از او قصاص بايد كرد و اگر بنده را بكشد قصاص ندارد بلكه به اندازه كه از او بنده مانده است مىفروشند يا به بندگى اولياء مقتول در مىآيد و به اندازه كه آزاد شده بايد كسب كند و باقى ديه مقتول را بپردازد .
و اگر چنين مكاتب به خطا كسى را بكشد به اندازه كه آزاد است امام ديه مقتول را بپردازد و به اندازه كه بنده است مولى اختيار دارد مالى تاوان بدهد و بنده را براى خود بر دارد يا او را با اولياى مقتول تقسيم كند .
اگر مرد آزاد دو مرد آزاد را بكشد او را به قصاص هر دو مىتوان كشت .
اگر بنده دو نفر آزاد را پى در پى بكشد اولياى هر دو مقتول در آن شريكند مگر آن كه چون يكى را كشت به مرافعه رفتند و حاكم
تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( فارسي ) — صفحة 764
مساهمون: العلامة الحلي
ص٧٦٤