اگر يك ثلث بندگان خود را آزاد كند به قرعه تعيين بايد كرد و اگر ثلث يك بنده را آزاد كرد آزادى در همه آن بنده سرايت كرده و آزاد مطلق مىگردد و اگر بنده ميان چند مالك مشترك باشد و يكى از آنها سهم خود را آزاد كند همه آن بنده آزاد مىشود و مالك اول بايد قيمت سهم ديگران را به آنها بپردازد و اگر نداشته باشد خود بنده بكوشد به كسب و به مالكان بدهد .
اگر كنيز آبستن را كه جنين او نيز مملوك است آزاد كند آزادى به جنين او سرايت نمىكند مگر بخصوص نام برد .
اگر بنده كور شود يا مرض جذام گيرد قهرا آزاد مىشود همچنين اگر مولى يكى از اعضاى او را شكنجه ناقص كند و آسيب رساند يا بنده زمين گير شود و قدرت حركت نداشته باشد اگر كافرى بنده داشته باشد كافر و در دار الحرب باشند و بنده زودتر از مولاى خود اسلام آورد و بگريزد آزاد مىشود .
اگر مرد آزاد بميرد و وارث غير بنده نداشته باشد بايد بمال او وارث را خريد و آزاد كرد و باقى ارث را به او داد . و به مقتضاى
تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( فارسي ) — صفحة 600
مساهمون: العلامة الحلي
ص٦٠٠