فصل اول شرح مختصرى از منابع
اساس پژوهش را منابعى به زبانهاى پارسى ، عربى ، تركى ، ارمنى و . . . تشكيل مىدهند . در بيشتر اين آثار كه به منابع دربارى اختصاص دارند ، منافع طبقهء حاكم به طور يك جانبه دنبال شده ، از اينرو حوادث موجود در اين منابع مورد نقد قرار گرفته و از نظر مدارك تاريخى تحليل گرديده است .
لازم به ذكر است كه در منابع بسيارى ، به مسائل صنعت و بازرگانى شهر تبريز پرداخته شده است . ولى از آنجا كه حجم اين تكنگارى اجازه نمىدهد ، به منابعى توجه خواهد شد كه نويسندگان آنها در تبريز بودهاند ، يا منابعى كه براى اولين بار نظر دانشمندان تاريخى شوروى را به خود جلب كردهاند .
منابع مورد استفاده به شكل زير دستهبندى شده است :
1 . منابع به زبانهاى عربى ، پارسى و تركى : الف - كتابهاى جغرافيايى - تاريخى ، ب - اسناد رسمى ( فرمانها ، حكمها ، نامهنگارىها ، وقفنامهها ) ، پ - منابعى كه همراه با حوادث سياسى به وضعيت اقتصادى و اجتماعى شهر نيز پرداختهاند ( در اينجا ديوانها و داستانهاى برخى شاعران گنجانده شده است ) ، ت - تذكرهها .
2 . منابع به زبانهاى روسى و ارمنى .
3 . سفرنامهها و يادداشتهاى مسافرتى سياحان و ديپلماتهاى اروپايى به زبانهاى مختلف .
منابع به زبانهاى عربى ، پارسى و تركى
صرفنظر از اينكه منابع عربى در موضوع تبريز ، مطالب يكديگر را تكرار يا انكار كردهاند ، نبود