دباغلار ( دباغان ) ، پالتار و درى يووانلار ( گازران ) ، چوست تيكنلر ( چوستدوزان ) ، باغچيلار و اكينچيلر ( باغميشه ) ، داش يونانلار كوچه سى ( كوچهء حجاران ) ، نالچيلار كوچه سى ( كوچهء نعلچىگران يا محلهء ميار ميار ) و . . . اشاره كرد .
اهالى تبريز با توجه به صنعت و پيشهشان در محلات مخصوص سكونت داشتند . از منابع مختلف آشكار مىشود كه اهالى محلات با توجه به وضعيت اقتصادىشان ، از همديگر متمايز بودند . بنابر اطلاعات اولياء چلبى اهالى محلات اميرخيز و سرخاب ثروتمند بودند . « 1 » بيشتر اهالى محلهء چهار منار در مركز شهر را ثروتمندان تشكيل مىدادند و طبقهء متوسط بسيار كم بود . « 2 » ششگلان نيز اساسا محل سكونت اعيان و توانگران بود . « 3 » بيشتر اهالى محلهء راسته كوچه تاجران و اعيان بودند . « 4 » اهالى محلهء ويجويه را خرده تاجران ، ساكنان محلهء قرهآغاج را صنعتكاران و بيشتر جمعيت حكمآباد را كشاورزان و سبزىفروشان تشكيل مىدادند .
الساندرو از وجود چهل و پنج محله در تبريز خبر مىدهد . او مىنويسد در اطراف هر كوچه ، درختان به رديف كاشته شده بود . « 5 » اطلاعات لازم را دربارهء همهء كوچههاى تبريز در سدههاى شانزدهم و هفدهم ميلادى در دست نداريم ، ولى در برخى از منابع نام اين كوچهها آمده است ، از جمله كوچهء عبد الحق در كنار مقصوديه ، كوچهء قاسم بيگ در غرب قبرستان گجيل ، سر كوچه ، كوچهء باغ نوبر ، دوهچيلر كوچه سى ( كوچهء شتربانان ) ، ليلآوا ، نوخيز ، حجاران ، صدرآباد ، خيابان ، بتالآباد ، ششگلان ، ارمنىلر . « 6 »
بازارها
در تبريز بازارها معمولا در ميدانهاى بزرگ يا راستهء بازارها ساخته مىشد . « قيصريه » بزرگترين بازار تبريز ، توسط اوزون حسن ساخته شد . اين بازار سرپوشيده و هشت گوشه يكى از زيباترين بازارهاى مشرق زمين به حساب مىآمد . « 7 » اين بازار يك گنبد بزرگ و عالى داشت . در قيصريه كه مركز داد و ستد تاجران ايرانى بود ، اموال قيمتى به فروش مىرسيد . بازار زرگران در
هامش
( 1 ) . اولياء چلبى ، سياحتنامه سى ، ج 2 ، ص 250 .
( 2 ) . نادر ميرزا ، همان ، ص 67 .
( 3 ) . همان .
( 4 ) . همان ، ص 60 ، 66 - 69 .
( 5 ) . الساندرو ، ص 446 .
( 6 ) . وقفنامهء ربع رشيدى ، ص 380 ؛ احسن التواريخ ، ص 400 ، روضات الجنان ، ج 1 ، ص 55 ، 69 ، 115 ، 117 ، 212 ، 274 ، 438 ، 481 ، 485 ، 606 .
( 7 ) . شاردن ، همان ، ج 2 ، ص 403 .