5 - مسئوليت اقامه دليل
به عهده كدام يك از طرفين دعوى مىباشد ؟
قاعده فقهى : " البينة على المدعي واليمين على من أنكر " مىگويد : كسى كه
مدعى امرى شود موظف است كه بينه ودليل اقامه كند وآن كس كه منكر است بر
انكار خود سوگند ياد مىكند . مادة 1257 قانون مدنى نيز مىگويد : هر كس مدعى
حقي باشد بايد آن را اثبات كند ومدعى عليه هر گاه در مقام دفاع مدعى امرى شود
كه محتاج به دليل باشد اثبات امر به عهده اوست .
بررسى چند امر در اين مسأله ضروري به نظر مىرسد :
1 - " سير تاريخي قاعده " :
با مطالعه تاريخ اسلام اين نكته به دست مىآيد كه در دوران قديم ، قاضى
ودادگاه از مدعى مطالبه دليل نمىكرده است بلكه به صرف ادعاى مدعى ، حكم
به نفع خواهان صادر مىشد . در قرآن جريان قضاوت حضرت داوود ( عليه السلام ) را چنين
بيان مىكند كه : عده اى براي قضاوت نزد حضرت داوود ( عليه السلام ) رفتند يك طرف ادعا
كرد كه خصم من 99 ميش دارد ومن يك ميش دارم وأو آن را هم مىخواهد از من
بگيرد . حضرت داوود ( عليه السلام ) بي درنگ حكم نمود كه بر تو ظلم شده است واز أو
ادلهء اثبات دعوى ( فارسي ) — صفحة 49
مساهمون: علي اكبر محمودي دشتي
ص٤٩