نماز را إيمان ناميد .
پس ؛ كسى كه بديدار خداى عزّ و جلّ ! نائل شد ! درحاليكه ؛ حافظ جوارحش بود ، و فرائض و حقوقى را كه ؛ خدا ، بهر عضوش محوّل ساخته ، إيفا نمود ، خدا را در إستكمال إيمانش ملاقات كرد . و او ، از أهل بهشت است . و كسى كه ؛ در قسمتى از آن ، خيانت ورزيد ! يا از آنچه كه خدا ، دربارهء آنها دستور داد ، تجاوز كرد ! [ ناقص الإيمان ] ، بديدار حق ، نائل شد . »
أبو عمرو افزود :
« گفتم ؛ تحقيقا ؛ نقصان إيمان و تمام شدنش را فهميدم ، افزونيش از كجا آمد ! ؟
إظهار داشت ؛ گفتار خداى عزّ و جلّ ! ( كه ميفرمايد ) :
[ و اگر ؛ چنانچه سورهاى نازل شد ، از آنها فردى است كه ميگويد : اين ، كداميك از شما را - از حيث إيمان - فزونى داد ! ؟
( در جوابشان بگو : ) امّا ؛ كسانى كه إيمان دارند ، آنها را - از حيث إيمان - فزونى داد ! و آنها درپى مژدهاند ! . و امّا ؛ كسانى كه در دلشان ناخوشى و مرض است ، آنها را - پليدى بر پليدى - افزود ! ] « 1 »
و فرمود :
[ ما ، قصّهء خبرشانرا بر تو - به حق - گوئيم : البتّه ! آنها جوانمردانى بودند ! كه بپروردگار خويش إيمان داشتند ! و آنها را از حيث هدايت ، فزونى داديم . ] « 2 »
و اگر همهاش - بىكم و زياد - يكى بود ، براى هيچكدامشان نسبت به ديگرى ، فضل و برترى نبود ! و قطعا ؛ نعمتها در آن بالسّويّه بود ! و مردم ، مساوى يكديگر بودند ، و برترى از بين ميرفت ! و ليكن ؛ به [ تمام بودن إيمان ] ، مؤمنين ، داخل بهشت گرديدند ! و با [ فزونى إيمان ] ، مؤمنين - نزد خدا - بدرجات ( مختلف ) ، برترى جستند ! . و به [ نقصان إيمان ] ، أهل تفريط ، به آتش رفتند ! . »
* * *
هامش
( 1 ) -« وَ إِذا ما أُنْزِلَتْ سُورَةٌ فَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ أَيُّكُمْ زادَتْهُ هذِهِ إِيماناً فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَزادَتْهُمْ إِيماناً وَ هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ وَ أَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَتْهُمْ رِجْساً إِلَى رِجْسِهِمْ . . . »توبه ، آيه 126 .
( 2 ) -« نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ نَبَأَهُمْ بِالْحَقِّ إِنَّهُمْ فِتْيَةٌ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَ زِدْناهُمْ هُدىً »كهف ، آيه 13 .