و فرمود : [ پس اگر ؛ با آنها كه ؛ ناسپاس و كافرند روبرو شديد ، آنها را گردن بزنيد ! تا زمانيكه آنانرا - با خشونت - از پاى درآورديد ! و زمين را از خونشان سيراب نموديد ! ( اسيران جنگى را ) محكم بقيدوبند درآوريد ! يا بعدا بر آنان منّت گزارده ( و آزادشان كنيد ! ) و يا فدا گيريد . تا جنگ و جدال ، سنگينى و فشار خود را فرو نهد ! ] « 1 »
پس ، اين ، چيزى است كه ؛ خدا ، بر دو دست ( إنسان ) ، فرض و واجب ساخت . زيرا ؛ [ زدن ] از تمرين و ممارست آنها است .
و بر [ دو پا ] فرض و واجب نمود كه ؛ هركس باندك معصيتى - از معاصى خدا - قدم بر ندارد . و بر آنها ، واجب است بسوئى گام نهند ، كه در آن ، خوشنودى و رضاى خدا است . و فرمود :
[ با كبر و ناز - در زمين - راه مرو ! كه قطعا ؛ تو ، زمين را هرگز نتوانى شكافت ! و در بلندى قد ، بكوهها نخواهى رسيد ! . ] « 2 »
و فرمود : [ و در گام نهادن و رفتارت ، ميانهرو باش ! و از صدايت فرو بنشان ! كه براستى ؛ خشنترين صداها ، صداى الاغها است ! . ] « 3 »
و دربارهء آنچه كه دست و پا ، بزيان خود و أرباب خويش ، گواهى دادند - از نابودى و تضييعشان دستورات و فرائض ( و واجبات ) خدا را ، كه بر آنها واگذار شده است - فرمود :
امروز ، بر دهانشان مهر مىزنيم ! و به آنچه مىاندوختند ، دستشان با ما سخن گويد ! و پايشان گواهى دهد . « 4 »
پس ؛ اين - نيز - از آنچيزهائى است ، كه ؛ خدا ، بر [ دست و پا ] فرض و واجب ساخت . و آن ، عمل آنها است ! و آن ، از إيمان است .
و بر صورت إنسان ، شبانهروز - در أوقات نماز - سجده بر خدا ، فرض و واجب است . فرمود :
[ اى كسانى كه إيمان داريد ! به ركوع و سجده رويد ! و پروردگار خويش را عبادت و بندگى كنيد ! و خير را فعليّت دهيد . باشد كه رستگار شويد ! . ] « 5 »
پس ؛ اين ، فريضهء همگانى و جامعى است ، نسبت به صورت إنسان و دست و پاى او .
و در جاى ديگر فرمود : [ و البتّه ! مساجد ، براى خدا است . بنابراين ؛ با خدا ، أحدى را نخوانيد . ] « 6 »
و دربارهء آنچه از پاكى و نماز ، بجوارح إنسان ، فرض و واجب ساخت - و اين از زمانى است كه ؛ خداى عزّ و جلّ ! پيامبرش را از بيت المقدّس بكعبه ، إنصراف داد - فرمود :
[ و ممكن نيست ! كه ؛ خدا ، إيمان شما را ضايع كند ! البتّه ؛ خدا بمردم ، رؤوف و رحيم است . ] « 7 »
هامش
( 1 ) -« فَإِذا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقابِ حَتَّى إِذا أَثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَ إِمَّا فِداءً حَتَّى تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزارَها »محمّد ( ص ) ، آيه 4 .
( 2 ) -« وَ لا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحاً إِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْأَرْضَ وَ لَنْ تَبْلُغَ الْجِبالَ طُولًا »إسراء ، آيه 37 .
( 3 ) -« وَ اقْصِدْ فِي مَشْيِكَ وَ اغْضُضْ مِنْ صَوْتِكَ إِنَّ أَنْكَرَ الْأَصْواتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ »لقمان ، آيه 19 .
( 4 ) -« الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلى أَفْواهِهِمْ وَ تُكَلِّمُنا أَيْدِيهِمْ وَ تَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ . »يس ، آيه 65 .
( 5 ) -« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ارْكَعُوا وَ اسْجُدُوا وَ اعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَ افْعَلُوا الْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ . »حجّ ، آيه 77 .
( 6 ) -« وَ أَنَّ الْمَساجِدَ لِلَّهِ فَلا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَداً . »جنّ ، آيه 18 .
( 7 ) -« وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمانَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ . »بقره ، آيه 143