پاورقى شمارهء 5 صفحه 34
تفسير فاتحة الكتاب در حديث إمام حسن عسكرى عليه السّلام
( 5 ) استاد و مربّى ما ، پدر بزرگوارم - كه ؛ روانش شاد و تربتش پاك باد ! - در چند مورد بآثارى كه ؛ در [ تفسير فاتحه ] از إمام حسن عسكرى عليه السّلام بجاى مانده ، إستدلال كردهاند . و چون ؛ در خلالش مضامين سودمند و انبوهى از معارف إلهى ! نهفته است ، بر آن شديم كه ؛ عين حديث را بياوريم .
إمام عليه السّلام ، فرمود :
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
[ اللَّهِ ] !
همان كسى است كه ؛ تمام آفريدگان ، بهنگام شدائد و نيازمنديها ! و نااميدى و إنقطاع از جميع [ ما سوى اللّه ] ، و قطع رابطه از غيرخدا ، [ بسوى او ] و إله و شيدايند ! .
( گوينده ) إظهار مىكند :
[ بِسْمِ اللَّهِ ] ،
يعنى : بر تمام أمورم ، يارى از خدا ميطلبم ! خدائى كه ؛ پرستش و بندگى ، جز براى او ، شايسته نيست ! . خدائى كه ؛ دادرس است ، آنگاه كه ؛ از او دادخواهى شود ! . پذيرا و جوابگو است ، هرآنگاه كه ؛ خوانده شود ! .
( إمام عليه السّلام ، فرمود : )
و اين ، همان است كه ؛ مردى ، به امام صادق عليه السّلام گفت :
يابن رسول اللّه ! مرا ، بر خدا ، دلالت كن ! او چيست ؟ ! تحقيقا ؛ جدلكنندگان و پيكارجويان ! بر من ، زياد شدهاند ، و مرا گيج و حيران ساختهاند ! .
إمام عليه السّلام فرمود : اى بندهء خدا ! آيا هرگز ، سوار كشتى شدهاى ! ؟
گفت : آرى !
فرمود : آيا ؛ ( چنين شده كه ؛ آن ) بشكند ! و هيچ كشتى نباشد ، كه ترا نجات دهد ! ؟ و هيچ شناورى نباشد ، كه ترا بىنياز سازد ! ؟
گفت : آرى ( پيشآمده است . )
فرمود : آيا ؛ در آنهنگام ، به دلت افتاد كه چيزى از چيزها ، قادر است ، ترا از ورطهء بلايت آزاد كند ؟
گفت : آرى !
إمام صادق عليه السّلام فرمود : پس ؛ آن چيز ( كه بدلت افتاد ، ) همان ، خدا است ! كه ؛ بر آزادكردن و نجات دادن ، توانا است ! - هنگاميكه ؛ منجى ( ديگرى ) نيست - و بدادرسى ، توانا است ! [ هنگاميكه ؛ فريادرس و دادرسى نيست . ]
و إمام صادق عليه السّلام فرمود :