فخر فروشى و برترى جويى در تبار وجود ندارد .
وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً
؛ « شعوب » جمع شعب و نخستين طبقه از طبقات ششگانه مانند مضر و ربيعه است .
وَ قَبائِلَ
؛ قبيله كمتر از شعوب است مانند بكر بن ربيعه و تميم بن مضر و عماره كمتر از قبيله است پس از آن بطن و بعد از بطن فخذ ، و بعد فصيله است .
لِتَعارَفُوا
؛ يعنى « ليتعارفوا » بعضى از شما بعض ديگر را به وسيلهء نسب و پدر و قومش بشناسد نه براى اين كه به پدران و اجداد خود بر يكديگر فخر فروشى كنيد و مدّعى برترى و تفاوت شويد آن گاه خداوند سبحان خصلتى را بيان فرموده كه آدمى با آن كرامت و شرافت به دست مىآورد و فرموده است :
إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ
؛ يعنى بلند مرتبهترين شما در پيشگاه خدا و آن كه ثوابش بيشتر از همه است كسى است كه بيشتر از گناهان بپرهيزد و بيشتر از خدا اطاعت كند .
قالَتِ الْأَعْرابُ آمَنَّا
؛ ايمان تصديقى است كه همراه با آرامش نفس و اعتماد باشد و اسلام اين است كه با اظهار شهادتين وارد اسلام شود و با مؤمنان پيكار نكند ، مگر گفتار خداوند را نمىبينيد كه مىفرمايد :
وَ لَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمانُ فِي قُلُوبِكُمْ
خداوند كلمهء
« لَمْ تُؤْمِنُوا »
را بجاى ( كذبتم ) دروغ مىگوييد گذاشته است چون
أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ
، كه صفت مخلصان است به دلالت كنايى بر دروغگو بودن آنها دلالت مىكند .
وَ لكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنا
؛ خداوند و لكن اسلمتم ، نفرمود تا معناى ادّعا و پندار را برساند چنان كه گفتارشان آمنّا بر اين معنى دلالت دارد همچنين است « لا يلتكم » يعنى چيزى از ثواب اعمالتان نمىكاهد و به شما ستم روا نمىدارد . عرب ، الته حقّه يألته التا و لاته يليته ، را به يك معنى استعمال مىكند .
لا يَلِتْكُمْ
؛ « لا يألتكم » نيز قرائت شده و دو لغت است .
از ابن عباس روايت است كه جمعى از ( طايفهء ) بنى اسد در سالهاى قحطى وارد