كسانى كه ايمان آوردهايد ! از بسيارى از گمانها بپرهيزيد ، چرا كه بعضى از گمانها گناه است و هرگز ( در كار ديگران ) تجسّس نكنيد ، و هيچ يك از شما ديگرى را غيبت نكند ، آيا كسى از شما دوست دارد كه گوشت برادر مردهء خود را بخورد ؟ ( به يقين ) همهء شما از اين امر كراهت داريد ، تقواى الهى پيشه كنيد كه خداوند توبه پذير و مهربان است . ( 12 )
اى مردم ! ما شما را از يك مرد و زن آفريديم ، و تيرهها و قبيلهها قرار داديم ، تا يكديگر را بشناسيد ، ولى گرامىترين شما نزد خداوند با تقواترين شماست ، خداوند دانا و خبير است . ( 13 )
عربهاى باديه نشين گفتند : ايمان آوردهايم ، بگو ايمان نياوردهايد ولى بگوييد اسلام آوردهايم ، امّا هنوز ايمان وارد قلب شما نشده است ! و اگر از خدا و رسولش اطاعت كنيد پاداش اعمال شما را بطور كامل مىدهد ، خداوند غفور و رحيم است . ( 14 )
تفسير :
لا يَسْخَرْ قَوْمٌ
؛ منظور از قوم فقط مردانند چرا كه مردها سرپرست و نگهبان زنانند و قوم جمع قائم است مانند صوم و زور كه جمع صائم و زائر است . زهير گفته است :
و ما ادرى و سوف اخال ادرى * اقوم آل حصن ام نساء « 1 »
. معناى آيه اين است كه بعضى از مردها بعض ديگر و بعضى از زنها بعض ديگر را مسخره نكنند .
عَسى أَنْ يَكُونُوا خَيْراً مِنْهُمْ
؛ اين جمله آغاز سخن است و در جواب كسى وارد شده است كه مىخواهد از علّتى كه موجب نهى از تمسخر شده است آگاه شود ، و معناى آيه اين است كه بسا هست شخص مورد مسخره در پيشگاه خدا بهتر از مسخره كننده باشد ، بنا بر اين شايسته است كه انسان هر كس را بد حال يا معيوب
هامش
( 1 ) - نمىدانم و گمان مىكنم سرانجام بدانم كه آيا آل حصن مردند يا زنند .