در دوزخند ( 14 )
روز جزا وارد آن مىشوند و مىسوزند ( 15 )
و هيچ گاه از آن غائب و دور نيستند ( 16 )
تو چه مىدانى روز قيامت چيست ؟ ( 17 )
باز چه مىدانى روز قيامت چيست ؟ ( 18 )
روزى است كه هيچ كس قادر بر انجام كارى در حق ديگرى نيست و همهء امور در آن روز از آن خداست . ( 19 )
تفسير :
إِذَا السَّماءُ انْفَطَرَتْ
؛ انفطرت ، شكافته و پاره شد ، آن گاه كه آسمان شكافته شود .
وَ إِذَا الْكَواكِبُ انْتَثَرَتْ
؛ انتثرت ، سقوط كرد ، آن گاه كه ستارگان سقوط كنند .
وَ إِذَا الْبِحارُ فُجِّرَتْ
؛ راه بعضى از درياها به بعضى گشوده شود و به صورت يك دريا در آيد و آب شور با آب شيرين مخلوط شود .
وَ إِذَا الْقُبُورُ بُعْثِرَتْ
؛ آن گاه كه قبرها شكافته شود و مردگان آن بيرون آيند . « بعثر » و « بحثر » دو كلمه نظير يكديگرند كه از « بعث و بحث » با « راء » تركيب شدهاند .
عَلِمَتْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ
؛ هر نفسى از خير و شرّى كه پيش فرستاده آگاه شود .
وَ أَخَّرَتْ
؛ و آنچه را بعد فرستاده مانند سنّت حسنهاى كه پس از او عمل شده بداند . و نظير اين آيه است :
يُنَبَّؤُا الْإِنْسانُ يَوْمَئِذٍ بِما قَدَّمَ وَ أَخَّرَ
؛ « و در آن روز انسان را از تمام كارهايى كه از پيش يا پس فرستاده ، آگاه مىكند » . ( قيامت 13 ) .
يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ
؛ اى انسان چه چيز تو را به پروردگار كريم خود مغرور ساخته تا نافرمانى و مخالفت او كنى ؟
پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : نادانىاش او را مغرور ساخته است .
حسن گفته است : به خدا شيطان پليدش او را مغرور ساخته و به او گفته است : هر چه مىخواهى انجام بده كه پروردگارت همان بخشندهاى است كه در آغاز به تو نعمت بخشيده و سرانجام نيز خواهد بخشيد ، و بدين وسيله شيطان او را در منجلاب گناه افكنده است .