« اشدّ وطاء » ؛ [ به كسر ] قرائت شده است يعنى ثبات قدم بيشترى دارد و از لغزش دور است ، يا بر نمازگزار از نماز روز سنگينتر و دشوارتر است .
وَ أَقْوَمُ قِيلًا
؛ از نظر قرائت استوارتر و از نظر گفتار محكمتر است چون صداها آرام شده و سرگرميها منقطع است .
إِنَّ لَكَ فِي النَّهارِ سَبْحاً طَوِيلًا
؛ در روز ، كارها و گرفتاريهايت بسيار است و تنها در شب آسوده خاطر هستى بنا بر اين شب به عبادت و مناجات با پروردگارت بپرداز تا به خير دنيا و آخرت برسى .
وَ اذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ
؛ بر ذكر خدا مداومت كن ، « ذكر » هر ستايش و نماز و تلاوت قرآن و عبادتى را شامل مىشود .
وَ تَبَتَّلْ إِلَيْهِ
؛ به سوى خدا منقطع شو .
« تبتيلا » ؛ خداوند به اين دليل « تبتيلا » فرمود كه معناى تبتّل ، بتّل نفسه است يعنى خود را از دنيا بريد و زهد پيشه كرد ، پس تبتيلا در آيه به همان معنى آمده است تا فاصلهها [ و آهنگ ] آخر آيات رعايت شود .
رَبُّ الْمَشْرِقِ
؛ مرفوع شده بنا بر مدح بودن .
فَاتَّخِذْهُ وَكِيلًا
؛ مسبّب از تهليل ( لا إله الّا هو ) است يعنى فقط خداست كه به خاطر يگانه بودن در وحدانيّت و ربوبيّت ، واجب است كارها به او واگذار شود .
« وكيلا » گفته شده : يعنى خدا وعدهء نصرتى را كه به تو داده است تضمين مىكند .
وَ اهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِيلًا
؛ منظور از هجر جميل اين است كه با آنها درخواستههاى دلش و در ظاهر به زبانش مخالفت كند و در دعوتشان به حق با ايشان مدارا كند و مكافات را رها سازد .
از ابو درداء نقل شده كه ما به روى گروهى مىخنديم و در دل آنها را دشمن مىداريم .
وَ ذَرْنِي وَ الْمُكَذِّبِينَ
؛ يعنى تكذيب كنندگان را به من واگذار و دفع شرّشان را از من