روايت امام صادق عليه السّلام است كه فرمود : منظور از قليل نصف است ، يا كمى از قليل بكاه يا كمى بر قليل بيفزا ، پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و گروهى از مؤمنان با آن حضرت همين اندازهها [ براى نماز ] برپا مىخاستند ، و مردى از آنها بود كه برپا مىخاست تا صبح مىشد از بيم آن كه مبادا نصف و ثلث و ثلثين ( 2 / 1 ، 3 / 1 ، 3 / 2 ) را رعايت نكند ، تا خداوند در آخر همين سوره تكليف آنها را سبك كرد و پس از آن كه بر پا خاستن شب [ براى نماز شب ] واجب بود مستحبّ اعلام شد .
از سعيد بن جبير روايت شده كه ميان اوّل سوره و آخرش كه در آن سبك شدن تكليف است ده سال فاصله بود « 1 » .
وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا
؛ يعنى قرآن را به آرامى و با آشكار كردن حروف و اشباع حركات بخوان تا آيات قرائت شده با نظم خاصى بيايد و شبيه به دندانهاى پيشين باشد كه منظّم و برابر است .
از امير المؤمنين عليه السّلام روايت شده : « ترتيل » يعنى قرآن را بروشنى بيان كن نه مانند اشعار ، تند و پياپى بخوان و نه مانند دانههاى شن آن را پراكنده ساز ، و چنان بخوان كه دلهاى سنگين را با آن بكوبى و بيدار كنى ، و هرگز هدفتان رسيدن به آخر سوره [ تمام كردن آن ] « 2 » نباشد .
از ابن عبّاس روايت است كه اگر سورهء بقره را با ترتيل بخوانم برايم محبوبتر از آن است كه تمام قرآن را [ بدون ترتيل ] بخوانم « 3 » .
از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده كه « ترتيل » اين است كه در قرائت قرآن در رنگ كنى و آن را با صداى خوب بخوانى و فرمود : هر گاه به آيهاى برخوردى كه در آن ياد بهشت شده از خدا بهشت درخواست كنى و هر گاه به آيهاى برخورد كنى كه
هامش
( 1 ) - عن سعيد بن جبير كان بين اوّل السورة و آخرها الذى نزل فيه التخفيف عشر سنين .
( 2 ) - كلينى ، اصول كافى ، ج 2 ، باب ترتيل القرآن بالصّوت الحسن - م .
( 3 ) - عن ابن عباس ، لان اقرأ البقرة ارتلها احبّ الىّ من ان اقرأ القرآن كلّه .