از قرآنى كه تلاوت مىكرد متعجّب شده بودند چون چيزى را ديدند كه نظير آن را نديده بودند و چيزى را شنيدند كه پيش از آن نظيرش را نشنيده بودند ، بعضى گفتهاند : يعنى چون رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله بتنهايى به عبادت خدا برخاست نزديك بود مشركان به سبب اتّحادشان بر دشمنى آن حضرت بر او هجوم برده و پيرامونش جمع شوند .
« لبدا » جمع لبده و آن چيزى است كه بعضى از آن روى بعضى قرار گيرد ، « لبده » به ضمّ ( ل ) نيز قرائت شده و در معنى با لبده يكى است .
از قتاده روايت است : جنّ و انس هجوم آورده و متحد شدند تا دين اسلام را از بين ببرند و نور آن را خاموش سازند و خدا جز كامل و تمام شدن آن نور را نخواسته است « 1 » .
هر كس ( انّه ) را به كسر ( همزه ) قرائت كرده آن را جزء سخن جنّيان قرار داده است كه آن را در هنگام رجوع به سوى قوم خود به آنان گفتند و دربارهء آنچه از نماز پيامبر و ازدحام اصحابش بر او در اقتداى به حضرت ، ديده بودند قضاوت كردند .
پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله به كسانى كه بر او ازدحام كردند فرمود : كار زشتى برايتان نياوردهام فقط پروردگارم را مىخوانم و هيچ چيز را با او شريك نمىسازم و اين براى اتّحاد شما بر دشمنى و آزار من نيست يا به جنّيان هنگامى كه بر او هجوم برده و تعجّب كردند فرمود : آنچه مىبينيد از من كه تنها عبادت خدا مىكنم چيزى نيست كه مورد تعجّب قرار گيرد ، يا جنّ آن را به قوم خود به عنوان نقل از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله گفته است :
قُلْ إِنِّي لا أَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَ لا رَشَداً
؛ يعنى نمىتوانم به شما بهره و زيانى برسانم و تنها كسى كه نفع و ضرر مىرساند خداست يا مقصود از ضرر گمراهى است يعنى نمىتوانم شما را به گمراهى و هدايت مجبور كنم و فقط خداوند آن را مقدّر مىكند .
هامش
( 1 ) - و عن قتاده ، تلبّدت الانس و الجنّ على هذا الامر ليطفؤه فأبى اللَّه الّا ان يتمّ نوره .