اصل زندگى و وسعت رزق است .
لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ
؛ آنان را مىآزماييم كه شكر آنها در برابر نعمتها چگونه است ، و نظير آن است آيهء
وَ لَوْ أَنَّهُمْ أَقامُوا التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ
، تا ،
لَأَكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ
؛ « و اگر آنها تورات و انجيل و آنچه بر آنها از طرف پروردگارشان نازل شده ( قرآن ) را بر پا دارند از آسمان و زمين روزى خواهند خورد » ( مائده / 66 ) .
از حضرت باقر عليه السّلام دربارهء استقامت ، روايت شده كه فرمود : به خدا سوگند ، استقامت همين ( عقيده ) است كه شما بر آن هستيد سپس اين آيه را تلاوت فرمود « 1 » .
از حضرت صادق عليه السّلام روايت است كه فرمود : معناى [ ماء غدقا ] اين است كه به آنها علم بسيار خواهيم داد كه از ائمه عليهم السّلام بياموزند « 2 » .
وَ مَنْ يُعْرِضْ عَنْ ذِكْرِ رَبِّهِ
؛ هر كس از موعظهء پروردگار يا از وحى يا از شناخت او يا اخلاص در عبادت خدا روى بگرداند .
يَسْلُكْهُ
؛ او را در عذاب وارد خواهد كرد و اصل آن « يسلكه فى عذاب » بوده مانند :
ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ
؛ « چه عملى شما را به عذاب دوزخ در افكند ؟ » ( مدّثّر / 42 ) .
و متعدّى بودنش دو وجهء دارد :
1 - با حذف حرف جرّ و ايصال فعل به آن ، به دو مفعول متعدّى شده است .
2 - متعدّى شدنش به خاطر در برداشتن معناى ( فعل ) « يدخله » است . گويند :
سلكه و اسلكه ، او را داخل كرد .
شاعر گفته است :
هامش
( 1 ) -
عن الباقر عليه السّلام فى الاستقامة هو و اللَّه ما انتم عليه ثم تلا الآية .
( 2 ) -
عن الصادق عليه السّلام قال : معناه لافدناهم علما كثيرا يتعلّمونه من الأئمة .