منزل گزينند « 1 » .
فَاصْبِرْ صَبْراً جَمِيلًا
؛ « فاصبر » متعلّق به
« سَأَلَ سائِلٌ »
است چرا كه آنان به ريشخند و تكذيب وحى شتاب كردند پس رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله به صبر در برابر آن مأمور شد .
إِنَّهُمْ يَرَوْنَهُ بَعِيداً
؛ در مرجع ضمير « يرونه » دو احتمال است :
1 - به عذاب واقع برگردد .
2 - ممكن است به روز قيامت برگردد ، و مقصود اين است كه كفّار به عنوان امرى محال آن را دور مىدانستند .
و نحن نراه قريبا ، ولى ما آن را نزديك و آسان و در توان خودمان مىبينيم و از نظر ما بعيد نيست .
يَوْمَ تَكُونُ السَّماءُ كَالْمُهْلِ
؛ در نصب « يوم تكون » سه وجه است :
1 - منصوب به « قريبا » باشد . يعنى ( تغيير آسمان ) در آن روز ممكن است و دشوارى ندارد .
2 - به فعل « يقع » مقدّر منصوب باشد چون كلمه « واقع » بر آن دلالت مىكند .
3 - بدل از « فى يوم » باشد [ و نصب « يوم تكون » به تبعيت از آن باشد ] .
يَوْمَ تَكُونُ السَّماءُ كَالْمُهْلِ
؛ روزى كه آسمان مانند دردى روغن زيتون مىشود ، ابن مسعود گويد : مانند نقرهء گداخته مىشود .
وَ تَكُونُ الْجِبالُ كَالْعِهْنِ
؛ و كوهها مانند پشم رنگ شده است ، زيرا [ از ] كوهها جادّههايى به رنگ سفيد و سرخ و گاه به رنگ كاملا سياه [ به وجود مىآيد ] « 2 » .
پس هر گاه كوهها رانده شد . و در فضا به پرواز در آيند به پشم حلّاجى شدهاى كه باد آن را به پرواز در آورد شبيه مىشوند .
هامش
( 1 ) - و
عنه عليه السّلام : لا ينتصف ذلك اليوم حتى يقبل اهل الجنة فى الجنة و اهل النار فى النار .
( 2 ) - اين مطلب را مؤلّف از آيهء 27 ، سورهء فاطر ، اقتباس كرده است و« مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهارا در عبارت نياورده است : و من الجبال جدد بيض و حمر مختلف ألوانها و غرابيب سود - م .