مشركان مىگفتند : اگر آن طور كه محمّد صلّى اللَّه عليه و آله مىگويد ، زنده شدن و پاداشى موجود باشد آنجا نيز وضعى نظير همين وضع دنيا را خواهيم داشت پس خداى سبحان به پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله خبر داد كه چنان چيزى هرگز نخواهد بود .
آن گاه به طريق التفات [ از غيبت به خطاب ] آنان را مخاطب ساخته و فرمود : شما را چه شده كه چنين حكم باطلى مىكنيد گويى كار پاداش به شما واگذار شده تا در آن به دلخواهتان حكم كنيد .
أَمْ لَكُمْ كِتابٌ فِيهِ تَدْرُسُونَ
؛ آيا شما را كتابى آسمانى است كه آنچه را به نفع خود انتخاب مىكنيد در آن مىخوانيد « 1 » و در اصل ، تدرسون انّ لكم ما يتخيّرون ، به فتح ( انّ ) بوده است چرا كه [ ما تخيّرون ] مدروس و خوانده شده است و چون « لام » آمده « انّ » مكسور شده است . و ممكن است حكايت از « مدروس » باشد چنان كه هست مانند آيهء :
وَ تَرَكْنا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ سَلامٌ عَلى نُوحٍ فِي الْعالَمِينَ
؛ « و نام نيك او را در ميان امّتهاى بعد باقى گذارديم . سلام باد بر نوح در ميان جهانيان » . ( صافات / 78 - 79 ) .
و تخيّر الشيء و اختاره ، يعنى بهترين آن را برگزيد و نظير آن است : تنخّله و انتخله هر گاه بيخته و الك شدهء چيزى را برگزيند .
أَمْ لَكُمْ أَيْمانٌ عَلَيْنا بالِغَةٌ
؛ آيا براى شما پيمانى است بر ما ، محكم و در كمال تأكيد كه تا روز قيامت ثابت است و تا آن روز از عهدهء پيمان بيرون نمىآيد تا آنچه حكم مىكنيد به شما بدهيم ، و ممكن است « الى » متعلّق به « بالغة » باشد يعنى پيمان به آن روز مىرسد و بطور كامل به آن منتهى مىشود و هيچ سوگند و پيمانى باطل نمىشود تا آنچه سوگند بر آن واقع شده حاصل شود و آن گفته خداوند انّ لكم لما تحكمون ، است .
هامش
( 1 ) -أَمْ لَكُمْ كِتابٌ فِيهِ تَدْرُسُونَ؛ نظيرأَمْ لَكُمْ سُلْطانٌ مُبِينٌ فَأْتُوا بِكِتابِكُمْ، است « آيا شما دليل روشنى در اين باره داريد ؟ كتابتان را بياوريد . . . » ( صافات / 156 - 157 )