[ در آيه ] يعنى طبقهاى بالاى طبقهء ديگر ( واقع است ) و آن توصيف به مصدر است ، يا داراى طبقات است يا به صورت طبقاتى گوناگون طبقه بندى شده است .
مِنْ تَفاوُتٍ
؛ و « من تفوّت » نيز قرائت شده و معناى هر دو يكى است مانند تظاهر و تظهّر ، و تعاهد و تعهّد ، مقصود اين است كه هر چه گوناگونى و كجى و آشفتگى در آفرينش وجود دارد همهاش استوار و برابر است و حقيقت تفاوت متناسب نبودن آفريدگان با هم است و گويى بعضى آفريدگان بعضى چيزها را ندارد و با آن سازگار نيست ، نقيض « متفاوت » متناصف است و اصل آيه : ما ترى فيهنّ من تفاوت بوده و بجاى ضمير « هنّ » اسم ظاهر نهاده شده تا آفرينش آنها را بزرگ قلمداد كند و بياگاهاند كه علّت تفاوت نداشتن آنها اين است كه آفريدهء خداوند رحمان هستند .
خطاب در « ما ترى » به پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و هر مخاطب ديگرى است .
فَارْجِعِ الْبَصَرَ
؛ چشم خود را برگردان و آن را در آفريدگان خدا بگردان تا درستى آنچه را به تو خبر دادهاند آشكارا مشاهده كنى .
هَلْ تَرى مِنْ فُطُورٍ
؛ آيا رخنه و شكافى [ در آسمانها ] مىبينى « فطور » جمع فطر و به معناى شكاف است ، « هل ترى » به ادغام « لام » در « تاء » [ هتّرى ] قرائت شده زيرا « لام » نسبت به « تاء » قريب المخرج است .
ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ
؛ يعنى سپس جستجوگرانه نگاهت را دو بار تكرار كن و بنگر آيا عيبى و خللى مىبينى .
يَنْقَلِبْ إِلَيْكَ الْبَصَرُ
؛ يعنى اگر ديدهات را برگردانى و مكرّر نگاه كنى ديدهات در جستجوى نقصان و خلل كامروا به تو بر نمىگردد بلكه در حالى بر مىگردد كه از يافتن خواستهاش محروم و دور باشد و گويى از رسيدن به خواستهء خود ( وجود خلل ) با خوارى و عجز و خستگى طرد شده چرا كه انديشيدن و ترديد او طول كشيده است .
« كرّتين » تثنيه آورده شده تا بر كثرت دلالت كند مانند گفتهء عرب : لبّيك و