گامهايتان را در ميدانهاى جنگ استوار مىدارد يا در راه اسلام استوار مىدارد .
وَ الَّذِينَ كَفَرُوا فَتَعْساً لَهُمْ
؛ مبتداست
وَ أَضَلَّ أَعْمالَهُمْ
، عطف بر فعل محذوفى است كه خبر مبتداست و « تعسا » را نصب داده است يعنى به مرگ آنها حكم كرده است يا فرموده است : مرگ بر آنان يعنى خدا آنان را بميراند و آنها بميرند و نقيض تعسا له ، لعاله است اعشى گفته است : فالتّعس اولى لها من ان يقال لعا « 1 » مقصود اين است كه لغزش و پستى براى آن ( زن ) نزديكتر از سرخوشى و پايدارى است .
از ابن عباس روايت شده مقصود جمله اين است كه خدا در دنيا كشتن ( كافران ) و در آخرت وارد شدنشان در آتش را مىخواهد چون نسبت به قرآن و احكامى كه در آن نازل شده اظهار كراهت كردند از اين رو كه به بيهودگى خو گرفته بودند و انجام تكاليف بر آنها سخت مىآمد . حضرت باقر عليه السّلام فرمود : از آنچه خدا دربارهء على عليه السّلام نازل فرموده بود كراهت داشتند .
دَمَّرَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ
؛ خدا آنها را هلاك كند به اين معنى كه خدا هلاكشان سازد و آنچه را به آنها تعلق دارد يعنى جان و مال و اولادشان را نيز نابود كند .
وَ لِلْكافِرِينَ أَمْثالُها
؛ در مرجع ضمير « امثالها » دو قول است :
1 - به عاقبت ياد شده برگردد .
2 - به هلاكت چون تدمير [ به معناى نابودى ] بر آن دلالت مىكند .
ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ مَوْلَى الَّذِينَ آمَنُوا . . .
؛ اين است رفتار ما نسبت به هر دو گروه براى اين كه خدا دوستدار و ياور و مدافع مؤمنان است و كافران دوستدارى ندارند كه بتواند آنها را يارى كند و مدافع آنها باشد .
وَ الَّذِينَ كَفَرُوا يَتَمَتَّعُونَ وَ يَأْكُلُونَ . . .
؛ كافران اندك زمانى از كالاى زندگى دنيا
هامش
( 1 ) - براى آن زن ( تعس ) گفتن از ( لعا ) گفتن سزاوارتر است ، يعنى لغزش در راه رفتن و پستى براى آن زن سزاوارتر و نزديكتر از شادمانى و پايدارى است .