وَ لَهُ الْحَمْدُ
؛ حمد و سپاس براى خداست نه ديگران زيرا نعمتهاى اصلى و فرعى از اوست امّا مالك بودن ديگران اين است كه خدا آنان را بر آن ملك مسلّط ساخته و سپاسگزارى از غير خدا براى توجّه به اين نكته است كه نعمت خدا بر دست او جارى شده است .
فَمِنْكُمْ كافِرٌ وَ مِنْكُمْ مُؤْمِنٌ
؛ بعضى از شما كافر شده و خود آن را برگزيدهايد و بعضى ايمان آورده و به انتخاب خودتان بوده است .
وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ
؛ خداوند به كفر و ايمانتان كه بخشى از اعمال شماست بيناست يعنى خداست كه بر شما لطف كرده و اصل نعمت را كه به وجود آوردن از عدم است به شما داده است و لازم است كه درست بينديشيد و مؤمن و موحّد باشيد و شما با اين كه بر ايمان آوردن و موحّد شدن توانا بوديد مؤمن و موحّد نشديد بلكه به صورت امّتهايى متفرّق شديد بعضى كافر و بعضى مؤمن شديد ، و دليل مقدّم داشتن كفر بر ايمان اين است كه كفر بر آنها بيشتر غلبه دارد و در ميان آنها رايج است .
« بِالْحَقِّ »
از روى غرض صحيح و حكمتى رسا آفريد .
وَ صَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ
؛ شما را تصوير كرد و صورتهايتان را نيكو ساخت به اين كه شما را نيكوترين و زيباترين حيوانها قرار داد به اين دليل كه انسان آرزو نمىكند كه كاش صورتش مانند صورت حيوان ديگرى مىشد .
يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ يَعْلَمُ ما تُسِرُّونَ وَ ما تُعْلِنُونَ
؛ خداوند سبحان هشدار داده كه از آنچه در آسمانها و زمين است و به آنچه بندگان در نهان و آشكار مىكنند آگاه است سپس آگاهى خود را از آنچه در سينههاست اعلام مىدارد و اين كه تمام امور كلّى و جزئى از علم او دور نيست و بر او پوشيده نمىباشد پس شايسته است كه از نافرمانى او پرهيز شود .
أَ لَمْ يَأْتِكُمْ نَبَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا
؛ مورد خطاب كفّارند .