سزاوارتر آن است كه آيه شمول داشته باشد و تمام اوامر و نواهى پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله را در برگيرد ، از اين رو پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله اموال خيبر را تقسيم كرد و بر آنها در مورد آزاد كردنشان منّت نهاد و يهوديان بنى نضير و بنى قينقاع را براند و كمى مال به آنها داد و مردان بنى قريظه را كشت و فرزندان و زنانشان را به اسارت گرفت و اموالشان را فقط در ميان مهاجران تقسيم كرد و بر اهل مكّه منّت نهاد و آنان را آزاد كرد .
از حضرت صادق عليه السّلام روايت است كه هر چه خداوند به پيامبران داد به محمد صلّى اللَّه عليه و آله مانند آن را داد ، به سليمان فرمود :
فَامْنُنْ أَوْ أَمْسِكْ بِغَيْرِ حِسابٍ
؛ « به هر كس مىخواهى ( و صلاح مىبينى ) ببخش و از هر كس مىخواهى امساك كن و حسابى بر تو نيست » . ( ص / 39 ) . و به پيامبر اسلام صلّى اللَّه عليه و آله فرمود :
ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ
تا آخر آيه .
لِلْفُقَراءِ
؛ بدل از لذى القربى و كلماتى است كه به آن عطف شده است .
أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ
؛ آنان در ايمان و جهادشان راستگويند .
وَ الَّذِينَ تَبَوَّؤُا الدَّارَ وَ الْإِيمانَ
؛ اين جمله عطف بر مهاجرين است و منظور انصارند كه خانههاى خود را در مدينه به مهاجرين دادند . و ايمانشان را خالص ساختند مانند اين گفته :
علّفتها تبنا و ماء باردا ؛ « 1 » يا اين كه ايمان را قرارگاه خود قرار داده و در آن متوطّن شدند چون بر ايمان ثابت بوده و در آن استقامت كردند چنان كه مدينه را وطن خود قرار دادند . يا قصد خانه هجرت و ايمان كردند . بنا بر اين « لام » تعريف در « الدّار » بجاى مضاف اليه آمده و مضاف از « دار الايمان » حذف و مضاف اليه بجاى آن گذاشته شده است .
مِنْ قَبْلِهِمْ
؛ پيش از مهاجرين ، زيرا انصار در جاى دادن در خانهء هجرت و ايمان
هامش
( 1 ) - به آن حيوان كاه و آب سرد ، دادم .