كردند و هر كس با خدا دشمنى كند عذاب الهى ( در حق او ) شديد است . ( 4 )
هر درخت با ارزش نخل را كه قطع و يا آن را به حال خود واگذار كرديد ، همه به فرمان خدا بود و هدف اين بود كه فاسقان را خوار و رسوا كند . ( 5 )
آنچه را خدا به رسولش از آنها ( از يهود ) باز گرداند چيزى است كه شما براى به دست آوردن آن ( زحمتى نكشيديد ) نه اسبى تاختيد و نه شترى ، ولى خداوند رسولان خود را بر هر كس بخواهد مسلط مىسازد ، و خدا بر هر چيز قادر است . ( 6 )
تفسير :
اين سوره در مورد بيرون راندن يهوديان بنى نضير نازل شده كه به [ اريحاء و اذرعات ] شام رانده شدند جز خاندان حىّ بن اخطب و خاندان ابو الحقيق زيرا آنها به خيبر ملحق شدند آنان با پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله به اين شرط كه نه ( بر ضدّ او و نه بر نفع ) او باشند مصالحه كردند آن گاه پيمان را شكستند و كعب بن اشرف با چهل سوار به مكّه رفت و در كنار كعبه با قريش عليه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله هم قسم شدند از اين رو پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله محمد بن مسلمه را كه برادر رضاعى كعب بود فرمان داد شبانه و ناگهان كعب را بكشد سپس پيامبر هنگام صبح با لشكريانى بر بنى نضير وارد و آنها را محاصره كرد تا هر چه خواست به حضرت دادند و با آنها چنين مصالحه كرد كه خونشان محفوظ باشد و آنها را از سرزمين و وطنهايشان بيرون كند و براى هر سه نفرشان يك شتر و يك مشك آب قرار داد .
لِأَوَّلِ الْحَشْرِ
؛ لام در اين كلمه متعلّق به « اخرج » است و نظير لام در اين گفته است .
جئتك لوقت كذا ؛ در فلان وقت نزد تو آمدم ، معناى آيه اين است كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله كافران را در اوّل برخوردشان به شام بيرون راند و آنها از نسل سبط بودند و هرگز گرفتار جلاى وطن نشده بودند و آنان نخستين گروه از اهل كتاب بودند كه از جزيرة العرب به شام رانده شدند ، يا اين اوّلين حشر آنها بود و آخرين حشرشان در روز