انشزوا ؛ به ضمّ و كسر ( ش ) هر دو قرائت شده است .
يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا
؛ خداوند مؤمنان را در برابر اطاعت از دستورات خود و رسولش و بويژه مؤمنان عالم را از نظر درجه رفعت مىبخشد و عبد اللَّه بن مسعود هر گاه اين آيه را قرائت مىكرد مىگفت : اى مردم اين آيه را درك كنيد كه شما را به دانش تشويق مىكند .
از پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله روايت شده كه ميان عالم و عابد صد درجه فاصله است كه ميان هر دو درجه به اندازهء هفتاد سال دواندن اسب مسابقه است « 1 » .
از پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله روايت است كه : برترى عالم بر عابد مانند برترى ماه شب چهارده بر ديگر ستارگان است « 2 » . و نيز از آن حضرت روايت شده : در روز قيامت سه گروه شفاعت مىكنند ، اوّل پيامبران سپس علما آن گاه شهدايند و چه بزرگ درجهاى است .
[ درجهء علما ] كه به گواهى رسول خدا [ در اين حديث ] ميان درجهء نبوّت و شهادت قرار گرفته است « 3 » .
از زهرى نقل شده كه مراد از علم ذكر و ياد آورى است و آن را فقط مردانى دوستدارند كه يادآور دانشند .
إِذا ناجَيْتُمُ
؛ روايت شده كه مردم با پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله بسيار راز و درگوشى مىكردند تا حضرت به ستوه آمد پس به آنها امر شد كه قبل از رازگويى و نجوا صدقه بدهند و چون مردم وضع را چنين ديدند از رازگويى با پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله دست كشيدند و جز على عليه السّلام كسى با آن حضرت راز نمىگفت و آن حضرت دينارى به محضر پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله آورد و آن را صدقه داد و سپس آيه نازل شد كه در رازگويى و نجوا بدون پرداخت
هامش
( 1 ) -
عن النبى صلّى اللَّه عليه و آله : بين العالم و العابد مائة درجة بين كل درجتين حضر الجواد المضمر سبعين سنة .
( 2 ) -
عنه ( ع ) : فضل العالم على العابد كفضل القمر ليلة البدر على سائر الكواكب .
( 3 ) -
عن النبى صلّى اللَّه عليه و آله : يشفع يوم القيامة ثلاثة ، الانبياء ثم العلماء ثم الشهداء فاعظم بمرتبة هى واسطة بين النبوة و الشهادة بشهادة رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله .