زايده است و « نجوى » از تناجى « به معناى در گوشى سخن گفتن » است و به « ثلاثة » اضافه شده است ، يعنى نجواى سه نفر يا متّصف به سه يعنى اهل نجوا كه سه نفر باشند ، اهل حذف شده و خداوند « ثلاثة » و « خمسة » را ذكر كرده است .
وَ لا أَدْنى مِنْ ذلِكَ
؛ خداوند فرموده و نه كمتر از آن و اين سخن بر « دو » و « چهار » دلالت مىكند و با گفتن « و لا اكثر » اعداد بعد از آن و نزديك به آن را شامل مىشود .
و لا اكثر ، به نصب « را » نيز قرائت شده تا دلالت كند كه « لا » براى نفى جنس است و ممكن است مرفوع و عطف بر محلّ « لا » با « ادنى » باشد چنان كه گويند : لا حول و لا قوة الا باللّه ، كه « حول » مفتوح و « قوة » مرفوع باشد و ممكن است هر دو بنا بر مبتدا بودن يا معطوف بودن به محل « من نجوى » مرفوع باشند .
إِلَّا هُوَ مَعَهُمْ
؛ بودن خدا با آنها ( نجوا كردن ) به اين معناست كه آنها نجوا مىكنند و خداوند از نجواى آنها آگاه است و چيزى از سخنان در گوشى آنها بر خدا پوشيده نيست و گويى آنها را مشاهده مىكند .
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نُهُوا عَنِ النَّجْوى
؛ كسانى كه از نجوا نهى شدهاند يهوديان و منافقانند كه در ميان خود در گوشى سخن مىگفتند و به مؤمنان مىنگريستند و با چشم به آنها اشاره مىكردند .
و آن عمل مؤمنان را غمگين مىساخت پس پيامبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله از آن كار نهى كرد و آنها همان كار را تكرار كردند و با يكديگر به چيزى نجوا مىكردند كه گناه و ستم به مؤمنان و سفارشى به مخالفت و نافرمانى پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله بود .
يتناجون ، فلا تتناجوا ، ينتجون ، فلا تنتجوا ، انتجاء باب افتعال از نجوى نيز قرائت شده است .
وَ إِذا جاؤُكَ حَيَّوْكَ بِما لَمْ يُحَيِّكَ بِهِ اللَّهُ
؛ در تحيّت گفتن بر تو ، السّام عليك مىگويند و سام به معناى مرگ است حال آن كه خداى متعال مىفرمايد :
وَ سَلامٌ عَلى عِبادِهِ