تصديق نمىكنيد ؟ ( 57 )
آيا از نطفهاى كه در رحم مىريزيد آگاهيد ؟ ( 58 )
آيا شما آن را ( در دوران جنينى ) آفرينش پى در پى مىدهيد ، يا ما آفريدگاريم ؟ ( 59 )
ما در ميان شما مرگ را مقدّر ساختيم و هرگز كسى بر ما پيشى نمىگيرد . ( 60 )
به اين منظور كه گروهى را بجاى گروه ديگرى بياوريم و شما را در جهانى كه نمىدانيد آفرينش تازه بخشيم . ( 61 )
شما عالم نخستين را دانستيد ، چگونه متذكّر نمىشويد ( كه جهانى بعد از آن است ) . ( 62 )
آيا هيچ دربارهء آنچه كشت مىكنيد انديشيدهايد ؟ ( 63 )
آيا شما آن را مىرويانيد ، يا ما مىرويانيم ؟ ( 64 )
هر گاه بخواهيم آن را تبديل به كاه درهم كوبيده مىكنيم به گونهاى كه تعجّب كنيد ! ( 65 )
( به گونهاى كه بگوييد : ) براستى ما زيان كردهايم . ( 66 )
بلكه ما بكلّى محروميم . ( 67 )
آيا به آبى كه مىنوشيد انديشيدهايد ؟ ( 68 )
آيا شما آن را از ابر نازل مىكنيد ؟ يا ما نازل مىكنيم ؟ ( 69 )
هر گاه بخواهيم اين آب گوارا را ، تلخ و شور قرار مىدهيم ، پس چرا شكر نمىكنيد ؟ ( 70 )
آيا دربارهء آتشى كه مىافروزيد فكر كردهايد ؟ ( 71 )
آيا شما درخت آن را آفريدهايد ؟ يا ما آفريدهايم ؟ ( 72 )
ما آن را وسيلهء يادآورى ( براى همگان ) و وسيلهء زندگى براى مسافران قرار دادهايم ( 73 ) .
تفسير :
فِي سَمُومٍ وَ حَمِيمٍ
؛ در باد گرمى كه به سوراخها و منافذ بدنشان وارد مىشود .
و حميم ؛ در آب جوشى كه به آخرين نقطهء گرما و جوش رسيده است .
وَ ظِلٍّ مِنْ يَحْمُومٍ
؛ دودى بسيار سياه .
لا بارِدٍ وَ لا كَرِيمٍ
؛ دو صفت ظلّ را نفى مىكند ( صفت سرد بودن و كريم بودن را از سايه نفى مىكند ) يعنى سايهاى است داغ و زيانبار نه چون ديگر سايهها .
عَلَى الْحِنْثِ الْعَظِيمِ
؛ « حنث » به معناى گناه است و از همين ريشه است گفتار عرب بلغ الغلام الحنث ؛ نوجوان به سنّ بلوغ و مؤاخذهء به گناهان رسيده است .