كَذلِكَ نَجْزِي مَنْ شَكَرَ
؛ چنان كه بر آنها انعام كرديم هر كس با ايمان آوردن و بندگىاش نعمت خدا را سپاسگزار باشد پاداش مىدهيم .
وَ لَقَدْ أَنْذَرَهُمْ بَطْشَتَنا
؛ براستى كه لوط آنها را از سختگيرى ما در مورد عذابشان ترسانيد .
فَتَمارَوْا بِالنُّذُرِ
؛ پس نسبت به انذارها ترديد كردند .
وَ لَقَدْ راوَدُوهُ عَنْ ضَيْفِهِ
؛ از لوط خواستند كه مهمانانش را به آنها تسليم كند .
فَطَمَسْنا أَعْيُنَهُمْ
؛ چشمانشان را نابود كرديم تا مانند بقيّهء صورتشان صاف شد و جاى چشم در آن ديده نمىشد ، جبرئيل چنان با بال خود بر چشم آنها زد كه نابينا و سرگردانشان گذاشت و به در خانه ، راه نمىيافتند تا لوط آنها را بيرون كرد .
فَذُوقُوا عَذابِي وَ نُذُرِ
؛ به قوم لوط با زبان فرشتگان گفتم عذاب و بيم مرا بچشيد .
وَ لَقَدْ صَبَّحَهُمْ بُكْرَةً
؛ يعنى در اوّل روز عذاب بر آنها نازل شد ، « بكرة » در معنى مانند گفتار خداوند « مشرقين و مصبحين » است « 1 » .
عَذابٌ مُسْتَقِرٌّ
؛ عذابى ثابت كه بر قوم لوط استقرار يافته است .
فَذُوقُوا عَذابِي وَ نُذُرِ
؛ فايدهء تكرار اين آيه و آيهء :
وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ
الخ ؛ اين است كه در هنگام شنيدن هر خبرى از اخبار امّتها مجدّدا پند گيرند و متذكّر شوند هر گاه بشنوند كه قرآن بر آن تشويق مىكند و بارها برايشان تكرار كرده تا غفلت بر آنها غالب نشود ، تكرار در گفتهء خداوند
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ
در هنگام ذكر هر نعمت - كه در سورهء رحمان شمرده شده و تكرار ويل يومئذ للمكذّبين ، در سورهء مرسلات و تكرار خود خبرها و داستانها نيز همين حكم را دارد تا هر كدام آنها در دلها حضور
هامش
( 1 ) -فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ مُشْرِقِينَ« سرانجام به هنگام طلوع آفتاب ، صيحه ( مرگبار ، به صورت صاعقه يا زلزله ) قوم لوط را فرو گرفت » ( حجر / 73 )فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ مُصْبِحِينَ، « امّا سرانجام ، صيحهء ( مرگبار ) صبحگاهان آنان ( قوم لوط ) را فرو گرفت » ( حجر / 83 ) - م .