وَ إِنْ يَرَوْا آيَةً يُعْرِضُوا
؛ اگر آيتى ببينند از تسليم شدن به درستى آن روى مىگردانند .
وَ يَقُولُوا سِحْرٌ مُسْتَمِرٌّ
؛ و مىگويند سحرى محكم و استوار است ، « مستمرّ » به معناى محكم و از گفتهء اهل لغت استمرّ مريرة ، گرفته شده است ، بعضى گفتهاند :
« مستمرّ » از مرور و گذشتن سحرى است كه مىرود و نابود مىشود و باقى نمىماند و اين آرزوى مشركان و علّت روى گرداندن آنهاست .
وَ اتَّبَعُوا أَهْواءَهُمْ
؛ آنها از خواهشهاى نفسانى و آنچه شيطان برايشان آراسته كه دفع كردن حق پس از ظهور آن است پيروى كردهاند .
وَ كُلُّ أَمْرٍ مُسْتَقِرٌّ
؛ يعنى هر كارى ناگزير بايد به آخر برسد تا در آنجا مستقر شود و همانا كار محمّد صلّى اللَّه عليه و آله به زودى به پايانى مىرسد كه در آن پايان روشن مىشود كه حق است يا باطل و براى آنها فرجامش آشكار مىشود .
مستقر ؛ مجرور نيز قرائت شده بنا بر اين كه عطف بر « السّاعة » باشد يعنى روز قيامت نزديك است و هر كارى كه مستقرّ شود و حالش آشكار گردد نيز نزديك است .
وَ لَقَدْ جاءَهُمْ مِنَ الْأَنْباءِ
؛ مراد از خبرهايى كه براى آنها آمده قرآن است كه خبرهاى آخرت يا خبرهاى قرون گذشته در آن مندرج است .
ما فِيهِ مُزْدَجَرٌ
؛ يعنى امتناع يا محلّ امتناع از كفر و تكذيب پيامبران است .
حِكْمَةٌ بالِغَةٌ
؛ بدل از « ما » است يا بنا بر اين كه هو حكمة ، بوده است .
فَما تُغْنِ النُّذُرُ
؛ نفى يا انكار است يعنى كدام بىنيازى است كه كه نذيران ( پيامبران ) را سود بخشيد .
فَتَوَلَّ عَنْهُمْ
؛ از آنها اعراض كن چون مىدانى كه انذار نفعى به حال آنها ندارد .
يَوْمَ يَدْعُ الدَّاعِ
؛ منصوب است بنا بر اين كه عطف بر يخرجون باشد ، داعى به حذف « ى » « داع » نيز قرائت شده و از داعى است و كسرهء آخر آن از آوردن « ى »