كَالرَّمِيمِ
مانند استخوان و گياه يا چيز ديگرى كه از هم پاشيده و فرسوده شده باشد .
تَمَتَّعُوا حَتَّى حِينٍ
؛ اين جمله را قول خداوند :
تَمَتَّعُوا فِي دارِكُمْ ثَلاثَةَ أَيَّامٍ
؛ « سه روز در خانههاتان متمتع شويد » . ( هود / 65 ) تفسير مىكند .
فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ
؛ پس از گذشت سه روز صاعقه آنها را فرو گرفت .
« صاعقه » « صعقه » نيز قرائت شده و به معناى مرّه است از صعقتهم الصّاعقة ،
وَ هُمْ يَنْظُرُونَ
؛ در حالى كه آنها آشكارا به آن مىنگريستند .
فَمَا اسْتَطاعُوا مِنْ قِيامٍ
؛ اين جمله مانند گفتار خداوند است :
فَأَصْبَحُوا فِي دِيارِهِمْ جاثِمِينَ
، « و در خانههايشان به روى افتادند و مردند » ( هود / 67 ) . يعنى بر اثر آن زمين خوردن نتوانستند برپا خيزند .
وَ ما كانُوا مُنْتَصِرِينَ
؛ كسى مانع عذاب از آنها نشد .
وَ قَوْمَ نُوحٍ
؛ يعنى قوم نوح را هلاك كرديم چرا كه هلاكت قوم عاد و ثمود كه قبل از آن آمده بر آن دلالت دارد .
بَنَيْناها
؛ يعنى آسمان را بر افراشتيم .
« بايد » با قدرت ، « ايد » و « اد » هر دو به معناى قدرت است .
وَ إِنَّا لَمُوسِعُونَ
؛ ما قدرت داريم اين كلمه از « وسع » به معناى توان و قدرت است .
از حسن روايت شده « لموسعون » يعنى رزق را به وسيلهء باران بر مردم توسعه مىدهيم .
فَرَشْناها
؛ روزى را مىگسترانيم .
هامش
لواقح ، « ما بادها را براى تلقيح ( ابرها و به هم پيوستن و بارور ساختن آنها ) فرستاديم » سپس مىفرمايد : به دنبال باد از آسمان آبى نازل كرديم الخ . و سخن بعضى از دانشمندان معاصر را مبنى بر اين كه منظور آيه جابجا كردن گردههاى نر است تا گياهان بارور شوند نمىتوان صد در صد پذيرفت چون ( فاء ) درفَأَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً، تفريعى است . نمونه ، ج 11 ، ص 60 و 61 - م .