خداوند آنها را توصيف كرده كه شب را با عبادت سپرى مىكنند ، و چون به سحرگاهان در آيند مشغول استغفار مىشوند ، گويى شب گذشته خلافهايى مرتكب شدهاند .
هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ
؛ آنان هستند كه اختصاصا استغفار مىكنند چون استغفارشان دوام دارد .
« سائل » سگى است كه از مردم درخواست مىكند « محروم » كسى است كه به سبب عفّتش مردم او را بىنياز مىدانند و محرومش مىكنند . از پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله روايت شده : « مسكين آن كسى نيست كه يك وعده يا دو وعده غذا خوردن يا يك خرما و دو خرما ندارد . عرض كردند : پس مسكين كيست ؟ فرمود كسى است كه چيزى ندارد و به او صدقه نمىدهند » « 1 » . گفته شده مسكين شخص پيشه ورى است كه مال او نموّ و رشد ندارد [ سودى به او نمىرسد ] .
وَ فِي الْأَرْضِ آياتٌ
؛ در زمين نشانههايى است كه بر وجود صانع متعال و قدرت بى منتها و حكمت بىنظير او دلالت مىكند اين نشانههاى موجود در زمين عبارتند از زمينهاى هموار ، كوه ، خشكى ، دريا ، انواع گياهان و درختان و ميوهجات با رنگها و مزهها و بوهاى گوناگون كه مطابق نيازها و منافع و مصالح ساكنين زمين است و انواع حيوانات با صورتها و شكلهاى مختلف كه در كرانههاى زمين رشد مىكنند و ديگر موجودات بديع الهى .
لِلْمُوقِنِينَ
؛ براى يكتا پرستانى كه با چشم بصيرت در آنها مىانديشند .
وَ فِي أَنْفُسِكُمْ
؛ در آغاز احوال نفوستان و دگرگونى آن از حالى به حالى و شگفتيهاى خلقت و حكمتهاى نو ظهورى كه در ظاهر و باطن نفس تعبيه كرده
هامش
( 1 ) -
عن النّبي صلّى اللَّه عليه و آله ، ليس المسكين الّذى تردّه الأكلة و الأكلتان و التمرة و التمرتان قالوا فمن هو ؟ قال الذى لا يجد و لا يصدّق عليه .