كه عمل او را مراقبت مىكند و با او حاضر است . از پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله روايت شده است كه فرشتهء نويسندهء حسنات در سمت راست انسان و نويسندهء گناهان در سمت چپ اوست و فرشتهء مأمور سمت راست بر فرشتهء سمت چپ فرمانروايى دارد ، بنا بر اين هر گاه ثوابى كند فرشتهء سمت راست ده ثواب مىنويسد و هر گاه انسان گناهى مرتكب شود فرشتهء سمت راست به فرشتهء سمت چپ مىگويد هفت ساعت او را مهلت بده شايد تسبيح و استغفار كند « 1 » .
وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ
؛ مراد سختى جان كندن است كه انسان را مدهوش كرده و بر عقلش چيره مىشود .
بِالْحَقِّ
؛ « باء » در اين كلمه براى تعديه است ، يعنى سختى مرگ ، حقيقت را كه سعادت يا شقاوت است آورد و گفته شده : حقيقتى ( مرگى ) را آورده كه انسان براى آن آفريده شده است . و ممكن است « باء » در « بالحق » مانند « باء » در گفتار خداوند
تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ
باشد يعنى آمد در حالى كه به حقيقت امر مشتبه شده يا به حكمت و غرض صحيح مشتبه شده است .
اين آيه و جاءت سكرة الحقّ بالموت ؛ نيز قرائت شده است و اين قرائت از ائمهء شيعه عليهم السّلام روايت شده و « سكرة » به « حق » اضافه شده است تا دلالت كند كه سختى جان كندن براى انسان مقدّر شده و در آن حكمتى است و « باء » در « بالموت » براى تعديه است چرا كه سختى جان كندن به سبب رفتن روح است يا براى اين كه در پى آن مرگ هست و گويى سختى جان كندن مرگ را مىآورد . و ممكن است به اين معنى باشد كه سختى جان دادن آمد در حالى كه مرگ را به همراه دارد و گفته شده :
« سكرة الحق » به معناى سكرة اللَّه ، است و « سكرة » براى تعظيم و اهميّت دادن به آن
هامش
( 1 ) -
عن النبى صلّى اللَّه عليه و آله : كاتب الحسنات على يمين الرجل و كاتب السيّئات على يساره و صاحب اليمين امير على صاحب الشمال فاذا عمل حسنة كتبها ملك اليمين عشرا و اذا عمل سيّئة قال صاحب اليمين لصاحب الشمال دعه سبع ساعات لعلّه يسبّح او يستغفر .