اسلام آوردهاند ، بگو اسلام خود را بر من منّت مگذاريد ، بلكه خداوند بر شما منّت مىگذارد كه شما را به سوى ايمان هدايت كرده اگر ( در ادّعاى ايمان ) راستگو هستيد . ( 17 )
خداوند غيب آسمانها و زمين را مىداند و نسبت به آنچه انجام مىدهيد بيناست . ( 18 )
تفسير :
ثُمَّ لَمْ يَرْتابُوا
؛ پس از آن كه سينههايشان به ايمان آرامش يافت دچار ترديد نشدند كه شيطان يا بعضى از گمراه كنندگان در دلشان ترديدى ايجاد كنند كه به يقين آنها آسيبى برساند و با دشمن محارب يا شيطان يا نفس امّاره به جهاد پرداختند .
أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ
؛ آنان براستى در دل ايمان آورده و دروغ نگفتند چنان كه اعراب بنى اسد دروغ گفتند بلكه ايمان اين گروه از سر صدق و حقيقت است .
قُلْ أَ تُعَلِّمُونَ اللَّهَ بِدِينِكُمْ
؛ آيا ديندارى خود را به خدا خبر مىدهيد در حالى كه خدا بر دلهاى شما احاطه دارد و از اعتقاد شما آگاه است و به خبر دادن شما نيازى ندارد چرا كه خدا عالم با لذات است و همه چيز را مىداند و احتياج به خبر دادن و اعلام ندارد .
يَمُنُّونَ عَلَيْكَ
؛ منّ عليه بيد ، گويند هر گاه به كسى نيكى كند و بخششى را كه بر او كرده برشمارد ، يعنى سخنى را كه به حق بايد اسلام ناميد نه ايمان ، ايمان مشماريد ، بلكه خداوند بر شما منّت دارد كه با توفيق خود شما را كمك كرده و چنان كه خود مدّعى هستيد شما را به سوى ايمان هدايت فرموده و موفّق ساخته است و اين در صورتى است كه ادّعاى شما درست باشد و حال آن كه شما چيزى را ادّعا مىكنيد كه خداوند علم به خلاف آن دارد . در اين كه اسلام به ضمير « كم » [ اين گروه ] نسبت داده شد و « اسلامكم » فرموده و ايمان به حالت غير اضافه آمده است نكتهاى است كه هر كس دقّت كند در مىيابد و جواب شرط
« إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ »
به سبب دلالت جملهء قبل حذف شده است و تقدير اين است كه اگر شما كه مدّعى ايمان هستيد