بعضى از مفسّران گويند : مقصود اين است كه خداوند كاملا مىداند چگونه بيافريند و به آفرينش مخلوقات از هر جهت بطور كامل معرفت نيكو دارد . و از اين قبيل است فرمودهء معصوم : قيمة كل امرء ما يحسنه : ارزش هر مرد به اندازهاى است كه مىداند .
ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ
: واژهء « نسل » به معناى جدا شدن و انفصال است به همين سبب ذرّيهء آدم ، نسل ناميده شده است زيرا ذرّيه از آدم جدا و منفصل شده است .
ثُمَّ سَوَّاهُ وَ نَفَخَ فِيهِ مِنْ رُوحِهِ
؛ سپس اندام او را به بهترين وجهى آراسته و موزون گردانيد .
خداوند روح را به ذات خود نسبت داد تا بفهماند كه بشر داراى آفرينش شگفتى است كه جز خدا كسى حقيقت و كنه او را نمىداند .
وَ قالُوا أَ إِذا ضَلَلْنا فِي الْأَرْضِ
؛ مقصود اين است كه ما جزء خاك و با آن آميخته مىشويم به طورى كه از آن هيچ فرقى و تميزى نداريم مانند آبى كه با شير مخلوط مىشود و يا معنا اين است كه ما به سبب دفن در زمين ، در آن غايب و پنهان مىشويم چنان كه نابغه گفته است :
و آب مضلوه به عين جليّة * و غودر بالجولان حزم و نائل « 1 »
كلمهء « أ إذا » و « أ إنّا » هم با همزهء استفهام و هم بدون همزه خوانده شده است .
روايت شده كه حضرت على عليه السلام و ابن عباس - صللنا - با صاد و كسر لام خواندهاند كه يا از مادهء صلّ و به معناى تغيير كردن و بدبو شدن است و هر گاه كه گوشت تغيير كند و بدبو شود مىگويند : صلّ اللّحم و أصلّ و يا از مادهء صلّه است كه به معناى زمين خشك است .
هامش
( 1 ) - كسانى كه نعمان را دفن كردند با چشمان روشن بازگشتند در حالى كه با دفن او حزم و بزرگوارى را در جولان دفن كردند .