« وراء » نام جهتى است كه از شخص پنهان است خواه پشت سر باشد يا جلو ، يعنى در پيش روى آنها دوزخ است و اموالى را كه از راه تجارت به دست آوردهاند و به تنهايى را كه به عوض خدا معبود خود گرفتهاند آنان را بىنياز نمىكند . ( مانع از دخولشان به دوزخ نمىشوند ) .
هذا هُدىً وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ لَهُمْ عَذابٌ مِنْ رِجْزٍ أَلِيمٌ
؛ « هذا » اشاره به قرآن است منظور از « هدى » راهنمايى كامل است كه شخص را به حق مىرساند ، چنان كه مىگويى زيد رجل ، اىّ رجل يعنى زيد در مردى كامل است و منظور از « رجز » سختترين عذابهاست « اليم » به دو صورت جرّ و رفع خوانده مىشود .
اللَّهُ الَّذِي سَخَّرَ لَكُمُ الْبَحْرَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ فِيهِ بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
؛ آن گاه خداى سبحان به يگانگى خود راهنمايى كرده و فرموده است
« اللَّهُ الَّذِي . . . »
« لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ »
يعنى خدا است كه دريا را مسخر شما قرار داد تا كشتيها در آن حركت كنند .
و لتبتغوا من فضله ؛ يعنى با تجارت در دريا و يا با فرو رفتن به دريا براى بدست آوردن مرواريد و مرجان و استخراج گوشت تازه و ديگر منافع دريا از فضل خدا بهره بگيريد .
وَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً مِنْهُ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
در اعراب « منه » سه قول است :
الف : قائم مقام حال است يعنى خدا اشياء ياد شده را آفريده و مسخّر بندگانش قرار داده است .
ب : خبر مبتداى محذوف و تقدير جمله ، هى جميعا منه ، باشد ، تمام اين نعمتهايى كه از دريا حاصل مىشود از خداوند است ، و مىتوان گفت
« ما فِي الْأَرْضِ »
مبتداست .
ج :
« ما فِي الْأَرْضِ »
مبتدا و « منه » خبر آن باشد .