وَ هُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ
؛ « 1 » مجرمان از هر خيرى نااميدند .
وَ نادَوْا يا مالِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنا رَبُّكَ قالَ إِنَّكُمْ ماكِثُونَ
؛ « يا مالك » از على عليه السلام و ابن مسعود يا مال به صورت مرخم و به حذف ( كاف ) روايت شده است به اين معنى كه از پروردگارت سؤال كن كه ما را بميراند تا از عذابى كه بدان گرفتاريم رها و آسوده شويم ، پس مالك مىگويد شما همچنين مىمانيد .
لَقَدْ جِئْناكُمْ بِالْحَقِّ
؛ سخن مالك است و علت اين كه به صورت « جئناكم » ( متكلم مع الغير ) گفته اين است كه مالك از فرشتگان است و گفته شده : سخن خداوند است و در اين صورت ضمير قال به اللَّه بر مىگردد يعنى چون آنها از مالك خواستند كه از خدا بخواهد آنان را بميراند خدا با اين سخن ( جئناكم بالحق ) آنها را پاسخ داده است .
أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ
؛ « ام » ابرموا ؛ « ام » منقطعه است يعنى بلكه گروه قريش امرى و مكرى را در مخالفت با امر تو استوار ساختند .
« فَإِنَّا مُبْرِمُونَ »
ما نيز مكرمان را استحكام بخشيديم چنان كه آنها مكرشان را مستحكم ساختند .
أَمْ يَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ بَلى وَ رُسُلُنا لَدَيْهِمْ يَكْتُبُونَ
« السرّ » سخنى است كه شخص در جاى خلوتى به خود يا ديگرى بگويد . « نجوى » سخنى است كه گروهى در ميان خودشان بگويند و گفته شده : سرّ چيزى است كه انسان در دل خود پنهان مىدارد و نجوى سخنى است كه در نهان به ديگرى مىگويد . بلى و رسلنا ؛ بلكه ما سخن آنها را مىشنويم و از آن آگاه مىشويم و با اين حال رسولان ضبط كننده ما در
هامش
( 1 ) - مبلس ، از ماده ( ابلاس ) در اصل به معناى اندوهى است كه از ناراحتى زياد به انسان دست مىدهد و چون چنين اندوهى موجب سكوت مىشود ماده ( ابلاس ) به معناى سكوت و بازماندن از جواب نيز به كار رفته و از آن جا كه انسان در سختيها از نجات خود مأيوس مىشود يان ماده به معناى نااميدى هم به كار رفته است و شيطان را كه ابليس گفتهاند يعنى مأيوس از رحمت خدا به همين مناسبت است . تفسير نمونه ، ج 21 ، ص - 121 م .