إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ
؛ كلمهء « فضل » به صورت اضافه و نكره ذكر شده است تا بيانگر اين باشد كه هيچ فضلى با آن برابرى و موازنه نمىكند .
لفظ « ناس » در آيه به اين سبب تكرار شده تا بفهماند كه كفران نعمت مخصوص به انسان است و تنها انسان است كه سپاسگزارى نمىكند .
ذلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ
؛ « ذلكم » اشاره به اين است كه آن ذات معلوم و مشخصى كه مختص به اين كارهاست همو خداوند است و كلمههاى بعد از « اللَّه » همه اخبار مترادف هستند يعنى كسى كه جامع تمام اين صفتها از ربوبيّت و آفريدن اشيا و يگانگى است خداوند است .
فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ
؛ با اين حال چگونه از پرستش خدا به پرستش بتها روى مىآوريد .
سپس خداوند تذكر مىدهد كه تمام كسانى كه آيات خدا را انكار مىكنند منحرف و دروغگويند هم چنان كه اين كافران منحرفند .
اللَّهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ قَراراً وَ السَّماءَ بِناءً
؛ بار ديگر خداوند خودش را به كارهايى كه مختص به خود اوست توصيف مىكند و مىفرمايد : خدا آن كسى است كه زمين را قرارگاه انسان ساخت و آسمان را همچون بنا يعنى قبهاى برافراشت .
خيمهها و چادرهاى بزرگ عربها ( كه مانند قبه است ) بناهاى آنهاست . « 1 » آسمان نيز در نظر مانند قبه و چادر بزرگى است كه روى زمين افراشته شده است .
فَادْعُوهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ
؛ پس او را بخوانيد در حالى كه خود را در اطاعت و دعا و عبادت او و همچنين هنگامى كه مىگوييد : الحمد للَّه ربّ العالمين از شرك پاك ساخته و خالص كرده باشيد .
وَ أُمِرْتُ أَنْ أُسْلِمَ لِرَبِّ الْعالَمِينَ
؛ من دستور دارم كه نسبت به امر پروردگار جهانيان تسليم باشم .
هامش
( 1 ) - عبارت تفسير كشاف چنين است : و منه : ابنية العرب لمضاربهم .