كردن از راه حق و خداوند است . گاهى غرض و هدف از كار ، نتيجهء آن است و گاهى نتيجهء كار غرض و هدف نيست .
قُلْ تَمَتَّعْ بِكُفْرِكَ قَلِيلًا
؛ اين عبارت جملهء امرى است كه در معناى خبر است ، مانند اين كه عربها مىگويند : اذا لم تستحى فاصنع ما شئت ؛ اكنون كه شرم نمىكنى هر چه مىخواهى انجام ده . گويا به او مىگويند : اكنون كه از دستور و امر به ايمان ، اطاعت نمىكنى ، شايسته است كه از اين پس به تو امرى نشود و حتى براى زياد شدن بدبختى و شقاوتت ، امر به ترك آن شوى .
أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ
؛ كلمهء « أمن » هم بدون تشديد خوانده شده كه در اين صورت همزه حرف استفهام است و هم با تشديد خوانده شده بنا بر اين كه حرف « أم » بر كلمهء « من » داخل شده و در تقدير چنين است : ام من هو قانت كغيره ، « من » مبتدا است كه خبر آن به سبب دلالت سياق كلام بر آن ، حذف شده است . و آن جريان ذكر كافران است پيش از آن و همچنين آيهء پس از آن
قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ
.
بعضى گويند : مقصود و معنا اين است كه آيا اين [ شخص گمراه ] بهتر است يا كسى كه عبادت كننده است و يا معنا اين است كه آيا شخص عبادت كننده بهتر است يا كسى كه كافر است ؟
آناءَ اللَّيْلِ ساجِداً وَ قائِماً
؛ در ساعتهاى شب سجده كننده و قيام كننده است ، مقصود اين است كه در نماز شب گاهى در سجده و گاهى در قيام است و مراد از قنوت دعايى است كه نمازگزار ايستاده در نماز « وتر » مىخواند و در حديث است كه بهترين نماز نمازى است كه قنوت آن طولانى باشد . « 1 »
قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ
؛ مقصود از كسانى كه مىدانند ، يا
هامش
( 1 ) -
أفضل الصلاة طول القنوت .