مقدرات و قسمتهاى انسان به نزول از آسمان توصيف مىشوند ، زيرا آنچه بايد بشود در لوح محفوظ نوشته شده است و گويى از آن جا نازل مىشود و برخى گفتهاند : چون حيوانها به وسيلهء گياه زندگى مىكنند و گياه به وسيلهء باران مىرويد و باران هم از آسمان نازل مىشود ، گويا حيوانها نازل شدهاند .
ثَمانِيَةَ أَزْواجٍ
؛ مقصود از كلمهء « ازواج » نر و مادهء اين حيوانات است ، شتر نر و ماده ، گاو نر و ماده ، ميش نر و ماده ، بز نر و ماده . « 1 »
خَلْقاً مِنْ بَعْدِ خَلْقٍ
؛ آفرينشى پس از آفرينشى بدين طريق كه ابتدا نطفه است ، سپس علقه ، و پس از آن مضغه ، و بعد مضغه با استخوان ، سپس استخوان با گوشت .
تا اين كه انسانى مستوى الخلقه و كامل مىشود .
فِي ظُلُماتٍ ثَلاثٍ
؛ تاريكيهاى سه گانه عبارتند از : تاريكى شكم ، تاريكى رحم ، تاريكى مشيمه ( بچهدان ) .
ذلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ
؛ آن كه چنين كارهايى مىكند خدايى است كه پروردگار شماست .
و فرمانروايى جهان هستى از آن اوست .
فَأَنَّى تُصْرَفُونَ
؛ با اين دليلهاى آشكار چگونه شما از عبادت خدا منصرف مىشويد و به عبادت غير او روى مىآوريد .
إِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنْكُمْ
؛ مسلما خداوند از شما و ايمانتان بىنياز است و اين شما هستيد كه به او نيازمنديد .
وَ لا يَرْضى لِعِبادِهِ الْكُفْرَ
؛ خداوند ، از لطف و رحمتى كه دارد ، كفر و ناسپاسى را براى بندگانش نمىپسندد و از آن راضى نيست ، زيرا سبب هلاكت و نابودى آنها مىشود .
هامش
( 1 ) - بايد توجه داشت كه كلمهء « زوج » به هر يك از جنس نر و ماده گفته شده است كه مجموعا هشت زوج مىشوند - م .