نماز عصر و از
« حِينَ تُظْهِرُونَ »
نماز ظهر است . از پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله روايت شده كه فرمود :
كسى كه بخواهد با پيمانهء پر و لبريز براى او كيل كنند ، بايد آيهء
« فَسُبْحانَ اللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ . . . »
را تا
« وَ كَذلِكَ تُخْرَجُونَ »
بخواند . « 1 » .
وَ كَذلِكَ تُخْرَجُونَ
؛ و مانند اين زنده كردن شما را از قبر بيرون مىآورد و بر مىانگيزاند .
أَنْ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرابٍ
؛ اصل و منشأ آفرينش شما از خاك است .
إذا حرف مفاجات و به معناى اتّفاق ناگهانى است و در تقدير چنين است : سپس ناگهان زمانى آمد كه شما انسان شديد و در روى زمين انتشار يافتيد . اين مورد مانند اين آيهء است كه مىفرمايد :
وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالًا كَثِيراً وَ نِساءً
؛ و از آن دو مردان و زنان بسيارى در روى زمين پراكنده كرد . ( نساء / 1 ) .
مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً
؛ از همان شكل و جنس نهاد شما ، و نه از جنس ديگرى ، همسرانى آفريديم تا به وسيلهء آنها آرامش يابيد و انس و الفت به آنها پيدا كنيد . و اين امر به سبب اين است كه ميان دو چيز از يك جنس ، مهربانى و آرامش بر قرار است ولى ميان دو چيز از دو جنس مختلف ، جدايى و دورى وجود دارد .
وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً
؛ ميان شما به وسيلهء ازدواج ، دوستى و مهربانى ايجاد كرد در صورتى كه پيش از آن هيچ سببى از قرابت و يا خويشاوندى در ميان شما نبود كه موجب دوستى و مهربانى گردد .
وَ اخْتِلافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَ أَلْوانِكُمْ
؛ مقصود از « السنه » يا همان واژهها و لغتهاى هر زبان است [ مانند عربى فارسى تركى . . . ] و يا لهجهها و شكل و آهنگ آنهاست [ كه در ]
هامش
( 1 ) -
« من سرّه ان يكال له بالقفيز الأوفى فليقل« فَسُبْحانَ اللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ »الى قوله :« وَ كَذلِكَ تُخْرَجُونَ ».