فَلا تُطِعْهُما
، هرگز در شرك ، آنها را پيروى مكن و مقصود از نفى علم ، نفى معلوم است و گويا خداوند فرموده است : لتشرك بى شيئا لا يصح ان يكون الها . « 1 » خداوند با بيان اين مطلب ، آگاه كرده كه هر حقّى هر چند بزرگ باشد ، در برابر حقّ خداوند ناچيز است و از بين مىرود ، زيرا ، لا طاعة لمخلوق فى معصية الخالق . « 2 »
إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ
، سپس خداوند مىفرمايد : بازگشت همهء مؤمنان و مشركان به سوى من است و من شما را ، مطابق شايستگى و استحقاقتان ، پاداش و جزا مىدهم .
فِي الصَّالِحِينَ
، در زمرهء نيكوكاران در بهشت داخل مىشوند .
مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ
، كسانى كه تنها با زبان ايمان آوردهاند و هر گاه براى خدا و دين ، اذيّت و آزارى به آنها برسد ، از دين خود بر مىگردند و مقصود از فتنهء مردم هم همين موضوع است ، يعنى آنچه از طرف كافران باعث اذيّت آنها مىشود ، آنها را از ايمانشان بر مىگرداند ، هم چنان كه عذاب خداوند مؤمنان را از كفر بر مىگرداند .
وَ لَئِنْ جاءَ نَصْرٌ مِنْ رَبِّكَ
، و هر گاه از طرف خدا نصرت و پيروزى نصيب مؤمنان شود و غنيمتى از كافران به آنها برسد ، اين منافقان مىگويند : ما با شما بوديم ، يعنى ما پيرو دين شماييم و سهم ما را از غنيمتها بدهيد .
أَ وَ لَيْسَ اللَّهُ بِأَعْلَمَ بِما فِي صُدُورِ الْعالَمِينَ
، سپس خداوند سبحان خبر داد كه او ، به آنچه در سينههاى جهانيان است ، آگاهتر و داناتر است و از جملهء آنها ، رازهاى نهانى سينههاى اين منافقان است . سپس خداوند به مؤمنان مژده داده و منافقان را تهديد كرده است .
وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا اتَّبِعُوا سَبِيلَنا وَ لْنَحْمِلْ خَطاياكُمْ
، و كافران به مؤمنان دستور دادند كه راه و طريقهء ما را پيروى كنيد . سپس به خودشان امر كردند كه
هامش
( 1 ) - شريك من قرار دهى چيزى را كه سزاوار پروردگارى نباشد .
( 2 ) - در برابر نافرمانى و معصيت خدا هيچ حقّ و اطاعتى براى مخلوق نيست .