خداست و آن بتهايى كه به دروغ خدا مىخواندند همه محو و نابود خواهد شد . ( 75 ) .
تفسير :
فَأَمَّا مَنْ تابَ
، كسانى از مشركان كه توبه كنند و ايمان و عمل صالح را با هم دارا باشند اميد است كه پيش خداوند رستگار شوند . فعل « عسى » كه به معناى اميد و احتمال است ، هر گاه كه از طرف بزرگى گفته شود ، به معناى امر مسلّم و محقّق است [ و جنبهء ترديد و احتمال ندارد . ]
لَهُمُ الْخِيَرَةُ
، « خيرة » از مادّهء تخيّر است هم چنان كه « طيرة » از مادّهء تطيّر است اين لفظ هم به معناى مصدر و هم به معناى ( اسم مفعول ) متخيّر استعمال شده است .
چنان كه گويند ، محمّد صلّى اللَّه عليه و آله خيرة اللَّه من خلقه [ محمّد صلّى اللَّه عليه و آله برگزيدهء خدا از ميان خلق اوست . ]
ما كانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ
، اين عبارت عطف بيان و توضيح عبارت : « و يختار » است ، زيرا معناى آن اين است كه خداوند آنچه را بخواهد بر مىگزيند . و به همين سبب حرف عطف در اول آن نيامده است . و مقصود اين است كه تنها خداوند است كه در كارهايش مختار و برگزيننده است و اوست كه به تمام راههاى حكمت آگاه است و براى هيچ فردى از آفريدههاى او ، اختيارى در گزينش نيست ، زيرا هيچ فردى به تمام احوال برگزيدهاش آگاهى ندارد .
برخى از مفسّران گويند : در تقدير چنين است : و يختار الّذى لهم فيه الخيرة و لفظ « فيه » حذف شده ، هم چنان كه لفظ « منه » در اين آيه حذف شده است :
إِنَّ ذلِكَ لَمِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ
، « اين از كارهاى پر ارزش است » ( شورى / 43 ) . در اين صورت مقصود اين است كه خداوند براى بندگانش آنچه را نيكوتر و مفيدتر است اختيار مىكند و او از خود بندگان به مصالح آنان آگاهتر است .
لَهُ الْحَمْدُ فِي الْأُولى وَ الْآخِرَةِ
، حمد و ستايش در آخرت ، گفتار اهل بهشت است