اسناد و نسبت دادن امنيّت به اهل حرم نسبت حقيقى و به خود حرم مجازى است .
كلمهء « يجبى » به معناى جمع كردن است ، چنان كه گويى : جبيت الماء فى الحوض ( آب را در حوض جمع كردم ) .
واژهء كليّت در جملهء
« ثَمَراتُ كُلِّ شَيْءٍ »
به معناى كثرت و فراوانى است چنان كه در اين آيه آمده است :
وَ أُوتِيَتْ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ
، « به ملكهء سبا هر چه پادشاهان را لازم است داده شده بود » ( نمل / 23 ) .
وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ
، اين فراز از آيهء به كلمهء « من لدنّا » متعلّق است و مقصود اين است كه افراد اندكى از آنها باور دارند كه اين روزى و نعمتها از طرف خداوند است ، ولى بيشتر آنها اين مطلب را نمىدانند و اگر مىدانستند ، هنگامى كه مىخواستند به خدا ايمان بياورند ، هرگز از تبعيد و نفى بلد نمىترسيدند .
كلمهء « رزقا » يا مفعول له ، و يا مصدر [ و مفعول مطلق ] است ، زيرا عبارت
« يُجْبى إِلَيْهِ ثَمَراتُ كُلِّ شَيْءٍ »
و عبارت « و يرزق ثمرات كل شىء » يكى است [ در اين صورت كه « يجبى » به جاى « يرزق » است « رزقا » مىتواند مفعول مطلق آن باشد . ]
وَ كَمْ أَهْلَكْنا
، اين عبارت براى ترساندن اهل مكّه از سرانجام شرم كسانى است كه در كفران نعمت خداوند و طغيان و ناسپاسى ، به جاى سپاس از نعمتها ، مانند اينها بودند و چگونه خداوند آنها را با ديارشان هلاك و ويران كرد .
مَعِيشَتَها
، نصب اين كلمه يا به سبب حذف حرف جرّ و اتّصال فعل است ( به اصطلاح منصوب به نزع خافض است ) مانند اين آيه
وَ اخْتارَ مُوسى قَوْمَهُ
، موسى از ميان قومش هفتاد نفر برگزيد ، در اصل من قومه بوده ( اعراف / 155 ) يا به سبب ظرف منصوب است و ظرف زمان كه مضاف بوده حذف شده است و تقدير آن چنين است : بطرت أيّام معيشتها مانند عبارت خفوق النّجم ( پنهان شدن ستاره ) [ كه در تقدير خفوق زمان النّجم بوده است ] و يا اين كه لفظ « بطرت » را به معناى