« نورث » : با تشديد ( راء ) نيز خوانده شده ، يعنى براى مؤمن بهشت را باقى مىگذاريم چنان كه مال ميّت براى وارث باقى مىماند . بعضى گفتهاند معنايش آن است كه بهشتيان مكانهايى را به ارث مىبرند كه اگر دوزخيان ( در دنيا ) بندگى خدا مىكردند به آنها تعلّق داشت .
« وَ ما نَتَنَزَّلُ »
: نقل قول جبرئيل است كه يك وقت رسول خدا گفت چرا دير آمدى ، ( او اين حرف را گفت ) « و تنزّل » : دو معنا دارد ، يكى فرود آمدن كند و آهسته ، دوم مطلق فرود آمدن ، اين جا مقصود اين است كه فرود آمدن گاه بگاه يا ، تنها به فرمان خداست .
لَهُ ، ما بَيْنَ أَيْدِينا وَ ما خَلْفَنا
؛ در معناى اين جمله چند وجه است :
1 - آنچه جلو روى ما و پشت سر ماست از جهتها و مكانها و آنچه در آن قرار داريم از اوست پس از جهتى به جهتى منتقل نمىشويم ، مگر به امر و خواست خداوند .
2 - بعضى گفتهاند : آنچه از عمرهاى ما كه گذشته و آنچه باقى مانده و حال حاضر كه در آن هستيم از آن خداست .
3 - بعضى گفتهاند : مراد از آنچه از امور دنياست كه گذشته و آنچه از آخرت كه آينده است و ما بين اينها آنچه ميان دو نفخه است كه چهل سال مىباشد .
4 - و برخى مىگويند : زمين كه وقتى فرود مىآييم جلو ماست و آسمان كه در آن هنگام پشت سر ماست و ما بين زمين و آسمان همگى به خواست خداوند است .
وَ ما كانَ رَبُّكَ نَسِيًّا
؛ اى محمّد صلى اللَّه عليه و آله خدا تو را به حال خود رها نمىكند . مثل :
ما وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَ ما قَلى
: « پروردگارت تو را وانگذاشت و بر تو غضب نكرد » ( الضحى / 4 ) بعضى گفتهاند : پروردگارت اعمالى را كه افراد انجام مىدهند فراموش نمىكند ، چگونه فراموشى و غفلت بر كسى روا باشد كه مالك آسمانها و زمين و ما بين اينهاست ؟ پس وقتى كه او را به اين صفت شناختى تنها او را عبادت كن و بر