گوش كسانى كه طالب حقّند و خداوند مىداند كه آنها به آيات او ايمان مىآورند و آنها را تصديق مىكنند و همانها هستند كه خالصانه مسلمانند .
وَ إِذا وَقَعَ الْقَوْلُ
؛ آن گاه كه آنچه را خداوند از نشانهها و علامتهاى روز قيامت وعده فرموده است محقّق و آشكار شود [ جنبندهاى از زمين براى آنها بيرون آوريم ] .
أَخْرَجْنا لَهُمْ دَابَّةً مِنَ الْأَرْضِ
؛ اين جنبنده از ميان كوه صفا و مروه خارج مىشود تا به مؤمن خبر دهد كه مؤمن است و به كافر خبر دهد كه كافر است .
حذيفه از پيامبر صلى اللَّه عليه و آله روايت كرده است كه فرمود :
دابّة الأرض طولها ستون ذراعا لا يدركها طالب و لا يفوتها هارب فتسم المؤمن بين عينيه و تسم الكافر بين عينيه و معها عصا موسى و خاتم سليمان فتجلوا وجه المؤمن بالعصا و تختم أنف الكافر بالخاتم حتّى يقال يا مؤمن يا كافر . « 1 »
و روايت ديگرى است كه مىگويد :
فتضرب المؤمن فيما بين عينيه بعصا موسى فتنكت نكتة بيضاء فتفشوا تلك النّكتة فى وجهه حتّى يبيّض لها وجهه و يكتب بين عينيه مؤمن و تنكت الكافر بالخاتم فتفشوا تلك النّكتة حتّى يسودّ لها وجهه و يكتب بين عينيه كافر . « 2 »
تُكَلِّمُهُمْ
؛ از سدّى روايت شده است كه مقصود از « تكلّم » اين است كه به مردم
هامش
( 1 ) - طول « دابة الأرض » شصت ذرع است هيچ فردى نمىتواند او را بگيرد و هيچ فردى نمىتواند از دست او فرار كند ، ميان دو چشم مؤمن و ميان دو چشم كافر را علامتى مىگذارد و عصاى موسى و انگشتر سليمان با اوست ، صورت مؤمن را با عصا روشنى مىدهد و بينى كافر را با انگشتر مهر مىزند تا به مؤمن گفته شود : اى مؤمن و به كافر گفته شود : اى كافر .
( 2 ) - با عصاى موسى ميان دو چشم مؤمن مىزند و نقطهء روشنى پديدار و در تمام صورت پخش مىشود و تمام صورت روشن مىشود و ميان دو چشم مؤمن مىنويسد كه مؤمن است ، و با انگشتر ميان دو چشم كافر نقطهاى مىگذارد كه تمام صورت را فرا مىگيرد و تمام صورت سياه مىشود و ميان دو چشم كافر مىنويسد كه كافر است .