اختلاف داشتهاند ، در روز قيامت قضاوت مىكند .
بِحُكْمِهِ
؛ به وسيلهء آنچه با آن قضاوت مىكند كه همان عدالت اوست ، بنا بر اين وسيلهء حكم [ كه عدالت است ] به نام خود « حكم » ناميده شده و مىتوان گفت :
منظور از « حكم » حكمت خداوند است .
وَ هُوَ الْعَزِيزُ
؛ خداوند عزيز و تواناست پس قضاوتهاى او ردّ نمىشود .
الْعَلِيمُ
؛ خداوند از كسانى كه به سود يا به زيانشان قضاوت مىكند آگاه است .
فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ
؛ در اين آيه به پيامبر امر شده است كه بر خدا توكّل كن و از دشمنان و كافران ترسى نداشته باش و علّت توكّل را بر حقّ بودن پيامبر صلى اللَّه عليه و آله بيان كرده است و صاحب حقّ شايسته است كه به يارى خدا مطمئنّ باشد .
إِنَّكَ لا تُسْمِعُ الْمَوْتى
؛ فردى كه حواسّ او سالم باشد و آيات خدا را بشنود ولى در گوش جاى ندهد [ و به آنها توجّه نكند ] مانند مردهاى است كه فاقد گوش شنواست و مانند كرى است كه صدايى را نمىشنود و مانند كورى است كه راه را گم كرده باشد و هيچ فردى جز خدا نمىتواند آنها را راهنمايى و بينا كند .
إِذا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ
؛ اين عبارت تأكيد حال ناشنوايان است ، زيرا آنها هنگامى كه به گوينده پشت كنند و رويشان را برگردانند نشنيدن آنها بيشتر و دركشان كمتر مىشود .
عبارت
« وَ لا تُسْمِعُ الصُّمَّ »
؛ و لا يسمع الصّمّ نيز خوانده شده است .
وَ ما أَنْتَ بِهادِي الْعُمْيِ
؛ تو نمىتوانى فرد نابينا را راهنمايى كنى ؛ هداه عن الضّلال يعنى او را به وسيلهء هدايت ، از گمراهى دور ساخت مثل اين جمله است : سقاه عن العيمة « 1 » .
إِنْ تُسْمِعُ إِلَّا مَنْ يُؤْمِنُ بِآياتِنا فَهُمْ مُسْلِمُونَ
؛ تو نمىتوانى حقايق را برسانى مگر به
هامش
( 1 ) - او را به وسيلهء آب دادن از ميل زياد به نوشيدن شير باز داشت .