تخت طلا بود كه با ياقوت سرخ و زمرّد سبز تزيين شده بود و عقب آن از نقره بود و بر روى آن هفت خانه بود كه هر خانهاى درى بسته داشت .
ابو مسلم گويد : مقصود از عرش مملكت است .
أَلَّا يَسْجُدُوا لِلَّهِ
؛ حرف « الّا » به دو صورت خوانده شده است .
1 - با تشديد كه در تقدير چنين بوده است « لأن لا » در اين صورت مقصود آيهء شريفه اين است كه شيطان آنها را از راه راست باز داشت ، براى اين كه خدا را سجده نكنند ، حرف جرّ « لام » حذف شده « و أن » در « لا » ادغام شده است .
2 - با تخفيف نيز خوانده شده كه در تقدير چنين بوده است ألا يا اسجدوا ، الا حرف تنبيه و يا حرف ندا و ( هؤلاء ) منادا بوده كه حذف شده است ، هم چنان كه منادا در اين شعر حذف شده است « ألا يا اسلم » ( كه در اصل الا يا دارميّة اسلمى بوده است ) « 1 » .
الَّذِي يُخْرِجُ الْخَبْءَ
؛ واژهء « خبء » مصدرى است كه به معناى اسم مفعول ( مخبوء ) است و آن تمام چيزهايى است كه خداوند در آسمان و زمين پنهان و غيب كرده است مانند باران ، گياهان و جز آنها .
اين لفظ به صورت خب به حذف همزه نيز خوانده شده است .
برخى گويند : از عبارت « أحطت » تا « العظيم » تمام از سخنان هدهد است و برخى ديگر گويند : كه از عبارت « ألّا يسجدوا » تا آخر ، كلام خداوند است كه تمام بندگانش را امر به سجود فرموده است به اين طريق كه در صورت تخفيف ، فرمان ( صريح ) به سجده داده و در قرائت تشديد ترك سجده مذمّت شده است و بنا بر اين سجدهء تلاوت در هر دو قرائت سنّت است .
در صورت تخفيف ، بر عبارت
لا يَهْتَدُونَ
وقف مىشود ( و جملهء بعد از آن
هامش
( 1 ) - پانوشت تفسير استاد گرجى ، ص 186 .